Choroby cywilizacyjne to prawdziwa zmora krajów wysoko rozwiniętych, jak i tych szybko rozwijających się. Z definicji to globalnie występujące schorzenia, których pojawienie się i rozprzestrzenianie ma związek z rozwojem i postępem cywilizacji. Czynnikami zwiększającymi prawdopodobieństwo ich występowania są: nieprawidłowa dieta, brak aktywności fizycznej, palenie papierosów, nadużywanie alkoholu, zażywanie narkotyków, życie w pośpiechu, w stresie i w zanieczyszczonym środowisku, a także czynniki genetyczne.

Obecnie do tych chorób zalicza się: cukrzycę, nowotwory, otyłość, choroby sercowo-naczyniowe (w tym: zawał serca, nadciśnienie tętnicze, miażdżycę, chorobę wieńcową), osteoporozę, alergie, choroby układu oddechowego, choroby przewodu pokarmowego (hemoroidy, biegunki, zaparcia, refluks, wrzody), choroby psychiczne (uzależnienia, nerwice, natręctwa, bulimię, depresję), choroby zakaźne (AIDS, gruźlicę).

W walce z chorobami cywilizacyjnymi nieocenioną rolę odgrywa profilaktyka. Prawidłowo zbilansowana dieta, umiarkowana aktywność fizyczna oraz leki i suplementy diety budujące farmakoterapię mogą skutecznie zapobiegać wspominanym schorzeniom, opóźnić ich wystąpienie bądź złagodzić objawy i konsekwencje. Zarówno w diecie, jak i suplementacji kluczową rolę odgrywają adaptogeny wraz z antyoksydantami.

Adaptogeny

Adaptogeny to związki/surowce ułatwiające przystosowanie się organizmu do niekorzystnych warunków środowiska. Termin ten po raz pierwszy został zastosowany w 1947 r. przez rosyjskiego badacza Nikołaja Lazareva. Dotyczył on substancji pochodzenia naturalnego, nieszkodliwych dla organizmu, normalizujących lub wywołujących małe zmiany w funkcjach psychicznych. U podstaw działania tych związków leżą zmiany morfologiczne, biochemiczne i fizjologiczne zachodzące na poziomie komórkowym (wpływ enzymów) i narządowym (wpływ hormonów).

Właściwości adaptogenne mogą polegać na:

  • działaniu antyoksydacyjnym,
  • działaniu antytoksycznym, w tym ochronnym na wątrobę,
  • właściwościach hipoglikemizujących,
  • stymulowaniu układu odpornościowego,
  • polepszaniu procesów koncentracji i zapamiętywania,
  • zmniejszeniu pociągu do alkoholu i słodyczy,
  • redukowaniu niepokoju, nerwowości, napięć mięśniowych,
  • wzroście witalności, poprawie funkcji seksualnych,
  • szybszym zdrowieniu,
  • poprawie jakości snu, produktywności za dnia,
  • polepszaniu nastroju, samopoczucia,
  • działaniu anabolicznym,
  • zwiększeniu odporności na stres i przeciążenie,
  • działaniu przeciwnowotworowym,
  • działaniu przeciwmiażdżycowym.

Ważne jest rozróżnienie adaptogenów od środków pobudzających. Te drugie – pomimo iż podnoszą czujność – są bardzo stresogenne, a stosowane dłuższy czas uzależniają i wymagają zwiększania dawki. Większość z nich traktowana jest jako doping. Stymulanty mają słabą jakość pobudzenia, prowadzą do bezsenności, wielu skutków ubocznych, utraty energii i obniżenia wydajności. Adaptogeny działają odwrotnie.

Zwykle po spożyciu adaptogenów nie stwierdza się skutków ubocznych, gdyż jedną z ich podstawowych właściwości jest nieszkodliwość. Nie zaleca się ich jednak kobietom w ciąży i karmiącym, pacjentom stosującym antydepresanty oraz osobom nadużywającym alkoholu.

Do najczęściej stosowanych adaptogenów zalicza się: amlę, traganek, witanię, żeń-szeń, cordyceps, eleuthero, lukrecję, Dan Shen, guduchi, He-Show-Wu, świętą bazylię, jiaogulan, jagody goji, Prince Seng, reishi, korzeń Marala, rhodiolę, schisandrę, asparagus i mumio.

Witania ospała (Withania somnifera, ashwagandha, żeń-szeń indyjski)

Spowalnia procesy starzenia się, neutralizuje stres, poprawia jakość snu, wycisza zaburzenia nerwicowe, poprawia pamięć i koncentrację, reguluje układ hormonalny, redukuje objawy niedoczynności tarczycy i Hashimoto, poprawia sprawność seksualną, wzmacnia funkcjonowanie nerek i wątroby. Działa przeciwstresowo, opóźnia konsekwencje starzenia się organizmu, działa przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybiczo, immunostymulująco i przeciwnowotworowo. Zalecana jest osobom aktywnym fizycznie.

Eleuterokok kolczasty (Eleutherococcus senticosus)

Z uwagi na podobieństwo do Panax zwany bywa żeń-szeniem syberyjskim. Działa radioochronnie, przyspiesza proces regeneracji po napromieniowaniu, stosuje się go pomocniczo w leczeniu nowotworów.Zmniejsza toksyczny wpływ cytostatyków stosowanych podczas chemioterapii, działa immunostymulująco, antydepresyjnie, poprawia pamięć i koncentrację, zwiększa wydolność fizyczną i psychiczną, skraca proces rekonwalescencji po chorobach i zabiegach, redukuje objawy psychonerwic, klimakterium.

Dostęp możliwy dla zalogowanych użytkowników serwisu. Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.

Zaloguj Zamów prenumeratę

Zobacz również

Tekst otwarty nr 77/2019

Półpasiec

Półpasiec to choroba zakaźna wywołana przez wirusa Varicella zoster. Do jej rozwoju dochodzi poprzez uaktywnienie utajonego zakażenia i powstanie zmian zapalnych. Pierwotnie zakażenie tym wirusem powoduje ospę wietrzną. Półpasiec może wystąpić u wszystkich osób, które przebyły ospę, bez względu na to, czy jej przebieg był łagodny, czy ciężki. Półpasiec jest zaraźliwy – po kontakcie z chorym można zachorować na ospę wietrzną.

Czytaj więcej

Bezpieczeństwo stosowania leków w czasie karmienia piersią

BIKA_77_50.jpg

Niniejszy artykuł stanowi przedruk rozdziału 3. z podręcznika „Zeszyty Apteczne: Leki i karmienie piersią”, który ukazał się nakładem Wydawnictwa opieka.farm.

Czytaj więcej

Leksykon badań: Test obciążeniowy glukozą

BIKA_77_46.jpg

Praca farmaceuty jest specyficzna. Musi on być przygotowany na pytania pacjentów, które dotyczą bardzo szerokiego zakresu tematów okołomedycznych. Często dopytują oni, w jaki sposób wykonać dane badanie analityczne oraz jak interpretować jego wyniki. W tekście opisane zostały wszelkie aspekty związane z przeprowadzeniem testu obciążeniowego glukozą. Informacje w nim zawarte z pewnością będą pomocne dla farmaceutów, gdy przyjdzie im się zmierzyć z odpowiedzią na trudne pytania pacjentów.

Czytaj więcej

Numer bieżący

Przejdź do

Partnerzy

Reklama