Temat badań profilaktycznych jest od zawsze żywo dyskutowany – czy to w aspekcie ekonomicznym, w zakresie budżetu i finansowania, czy też pod kątem dostępności metod lub też przewagi prewencji nad leczeniem. Ale równie istotna jest wiedza o tym, j akie badania należy wykonać z uwagi na wiek, płeć i obciążenia genetyczne oraz jak przekonać do ich zrobienia niezdecydowanych. Tu dużą rolę mogą odegrać farmaceuci.

Wyobraźmy sobie sytuację, w której za pierwszym stołem przewija się tematyka okołoprofilaktyczna. Rola farmaceuty w ramach opieki farmaceutycznej jest tu istotna – od udzielenia merytorycznej porady o samym przebiegu badania, przygotowaniu się do niego, ewentualnej bolesności czy innym dyskomforcie, aż po informacje o czasie trwania, ewentualnych znieczuleniach, a nawet (na prośbę pacjenta) lokalizacji ośrodka, gdzie można wykonać daną procedurę diagnostyczną. Nie ulega wątpliwości, że nie dysponujemy tu wiedzą merytoryczną równą poziomem lekarzowi czy diagnoście laboratoryjnemu, niemniej od tych specjalistów pacjent uzyska szczegóły już po podjęciu decyzji o wykonaniu danego badania, na miejscu w placówce. Od farmaceuty pacjent oczekuje kompletu bardziej ogólnych informacji, pokierowania, a czasem przekonania do tego, by takiemu badaniu się poddać. Z uwagi na to, że wiele badań związanych jest z tematami wstydliwymi dla pacjenta, poczucie skrępowania najlepiej przełamać serdeczną rozmową, zwiększając poczucie intymności i komfortu pacjenta, ale przede wszystkim przekonując językiem korzyści, a nie strachu. Warto pokazać, co pacjent może zyskać w ramach profilaktyki. Jest to o tyle ważne, że choć wielu pacjentów obawia się badań, to jednak nie ma osoby, do której nie przemawiałby argument, że lepiej zapobiegać niż leczyć.

BADANIA PROFILAKTYCZNE A WIEK I PŁEĆ

Najważniejsze z badań z uwzględnieniem grupy wiekowej i płci ujęte zostały w tabeli, w ramach kalendarza profilaktyki. Ma on charakter uniwersalny i uproszczony, może wymagać zwiększonej częstotliwości, modyfikacji, zależnie od kondycji i uwarunkowań, np. palacze (czynni i bierni) powinni częściej wykonywać badanie rentgenowskie płuc. Tabela stanowi pewien punkt odniesienia i bazę dla farmaceuty do doradztwa w ramach opieki farmaceutycznej.

Badania profilaktyczne w niej ujęte są powszechnie znane, mało inwazyjne i nie wymagają szerszego komentarza. Zupełnie inna prawidłowość wydaje się być właściwa dla badań przeznaczonych dla danej płci, a także badań endoskopowych. Wokół jednych i drugich narosło sporo mitów i niepotrzebnych obaw. Farmaceuta może pomóc je obalić, przełamać pewne tabu i przekonać do poddania się badaniu.

KOBIECE BADANIA

U kobiet od momentu wejścia w dorosłe życie, cykliczną procedurą powinno stać się samobadanie piersi, zwłaszcza u tych obciążonych genetycznie.

Mit: Niewiele zmian w piersiach udaje się wykryć w samobadaniu

Jak dowodzą badania, aż 90% nowotworów piersi wykrywanych jest w czasie badania palpacyjnego. Ważne, żeby wykonywać je regularnie, raz w miesiącu, najlepiej 23 dni po miesiączce (czyli najczęściej w 6.–9. dniu cyklu). Obserwacja powinna obejmować: brodawkę, skórę i miąższ piersi ze zwróceniem szczególnej uwagi na ewentualne pofałdowania, wciągnięcie skóry, owrzodzenia, rany, wyciek z brodawki lub zmianę jej kształtu, ból przy ucisku. Co więcej, piersi minimum raz w roku powinny być zbadane palpacyjnie przez lekarza. Samobadanie piersi nie zwalnia od wykonywania USG (raz na pół roku) oraz mammografii (raz w roku).

Mit: Mammografia przeznaczona jest dla starszych kobiet

Błędnie uważa się, że mammografia to badanie dla kobiet po 40. czy 50. r.ż. Tymczasem powinny decydować się na nią panie już po 35. r.ż. Jako jedyne badanie może wykryć zmiany mniejsze niż 5 mm i takie, które jeszcze nie są guzkiem, ale już są zmianą strukturalną tkanek. Wcześnie wykryte nieprawidłowości dają dużą szansę na pełne wyleczenie i uniknięcie mastektomii.

Mit: Mammografia jest bardzo bolesna, a promieniowanie szkodliwe

Owszem, ucisk piersi powoduje dyskomfort, ale nie jest to duży ból. W przeciwieństwie do USG, które wykorzystuje fale ultradźwiękowe, mammografia wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie, ale nie jest to duża dawka promieni, a zdjęcie wykonuje się w dwóch projekcjach.

Badanie ginekologiczne powinno być dla kobiet corocznym obowiązkiem, razem z USG dopochwowym i cytologią.

Pozostałe 69% artykułu dostępne jest dla zalogowanych użytkowników serwisu.

Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.

Zaloguj Zamów prenumeratę Kup dostęp do artykułu
Ulubione Drukuj

Zobacz również

Postępowanie w sytuacji podejrzenia u siebie wirusowej choroby zakaźnej

Chorobę zakaźną wywołują biologiczne czynniki chorobotwórcze, tj. bakterie, wirusy, grzyby, pierwotniaki oraz substancje biologicznie czynne przez nie produkowane, czyli toksyny. Mają charakter zaraźliwy, tzn. mogą przenosić się z osoby chorej na zdrową.

Czytaj więcej

Leksykon badań. Diagnostyka endometriozy

BIKA_82_48.jpg

Endometrioza, choć odkryta ponad sto lat temu, wciąż pozostaje jedną z bardziej enigmatycznych chorób. Stanowi też swoisty paradoks, bo choć wiadomo, jak ją zdefiniować, to nadal nie sposób ustalić dokładnych przyczyn jej występowania. Co więcej, mimo znanych metod diagnostycznych, prawidłowe rozpoznanie stawiane bywa bardzo późno, a dotyka coraz więcej pacjentek. Dlaczego tak się dzieje?

Czytaj więcej

Kinesiotaping ‑ czy to naprawdę działa?

BIKA_82_43.jpg

Bardzo prawdopodobne, że dla wielu osób nazwa kinesiotaping brzmi enigmatycznie. Choć plastrowanie dynamiczne zyskało w naszym kraju spore grono entuzjastów, potrzeba jeszcze wielu szkoleń i rozwiania wszelkich wątpliwości – od prawidłowości technik, poprzez wskazania, przeciwwskazania, aż po skuteczność i możliwości zastosowania tej unikatowej metody terapeutycznej.

Czytaj więcej

Przejdź do

Partnerzy

Reklama