Niniejszy artykuł stanowi przedruk rozdziału 3. z podręcznika „Zeszyty Apteczne: Leki i karmienie piersią”, który ukazał się nakładem Wydawnictwa opieka.farm.

Przenikanie substancji leczniczej do mleka matki

Przyjmuje się, że wszystkie leki w jakimś stopniu przenikają do mleka matki, jednak w wielu przypadkach stężenie substancji leczniczej w pokarmie jest zbyt niskie, aby wpłynąć na dziecko w istotny sposób. O tym, jak duża część konkretnej substancji przedostaje się z krwi matki do mleka, decydują różne czynniki. Możemy się spodziewać, że lek jest obecny w mleku, jeśli:

  •  osiąga wysokie stężenie w osoczu matki wraz ze wzrostem stężenia substancji leczniczej we krwi wzrasta jego stężenie w mleku,
  •  w niewielkim stopniu wiąże się z białkami osocza – leki mogą znajdować się w krwiobiegu matki w dwóch postaciach: związane z białkami lub w formie wolnej, tylko frakcja niezwiązana może przenikać do pokarmu kobiecego,
  •  dobrze rozpuszcza się w tłuszczach substancje lipofilowe znacznie łatwiej przenikają do kobiecego mleka; przydatną wskazówką jest powinowactwo do OUN - jeśli lek łatwo pokonuje barierę krew-mózg, możemy się spodziewać jego obecności w pokarmie,
  •  ma niską masę cząsteczkową najłatwiej przenikają do mleka cząsteczki o masie mniejszej niż 200 daltonów (Da), jeśli natomiast masa cząsteczkowa substokancji jest wyższa niż 800 Da, ryzyko, że lek przedostanie się do pokarmu, jest niewielkie.

Sama obecność substancji leczniczej w mleku nie musi być problemem

O tym, czy lek obecny w mleku wpływa na organizm dziecka, decydują różne parametry farmakokinetyczne. Najważniejszy z nich to biodostępność, czyli procent dawki przyjętej przez dziecko, który dostaje się do krwiobiegu.

Wiele leków jest rozkładanych już w przewodzie pokarmowym przez enzymy proteolityczne lub kwasy obecne w żołądku. Przykładem jest omeprazol, który po przyjęciu z pokarmem podczas karmienia piersią jest rozkładany w żołądku dziecka. Przed rozpadem w żołądku matki substancję leczniczą chroni kapsułka dojelitowa.

Niektóre substancje lecznicze są słabo absorbowane z przewodu pokarmowego i nie przenikają do krwiobiegu dziecka.

Efekt pierwszego przejścia może sprawić, że w wyniku metabolizmu wątrobowego do krwiobiegu dziecka dostaje się tylko część przyjętej przez nie dawki.

Wskazówka praktyczna:

Niektóre substancje pomimo niskiej biodostępności mogą wywoływać miejscowe działanie w przewodzie pokarmowym, powodując u dziecka biegunkę, zaparcia, a także rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego.

Wskazówki dla farmaceuty

Istnieją uniwersalne wskazówki dla farmaceutów, które warto sobie przyswoić.

Dostęp możliwy dla zalogowanych użytkowników serwisu. Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.

Zaloguj Zamów prenumeratę

Zobacz również

Opieka farmaceutyczna nad pacjentem palaczem

BIKA_81_57.jpg

Kto z farmaceutów nie zna pacjentów wojowników po raz kolejny próbujących rzucić nałóg z pomocą aptecznych specyfików? Znamy też i takich, którzy nie chcą lub nie są gotowi zerwać z paleniem, ale bardzo potrzebują pomocy w terapii dolegliwości związanych z uzależnieniem od nikotyny. I choć powoli spada liczba palaczy, to wciąż szacuje się ją na 8 mln Polaków. Ogromna potrzeba edukacji pacjentów i zapewnienia im sprofilowanej opieki farmaceutycznej jest zatem niezaprzeczalna. Co może zrobić farmaceuta dla pacjenta palacza?

Czytaj więcej

Opieka farmaceutyczna nad dzieckiem do 3. roku życia

BIKA_80_55.jpg

Pacjent dziecięcy w kontekście opieki farmaceutycznej to jedno z częstszych i większych wyzwań w codziennej pracy za pierwszym stołem. Szczególnie dzieci do 3. roku życia stanowią newralgiczną podgrupę, ponieważ reakcje organizmu u tak małych pacjentów mogą znacząco odbiegać od tych, które łatwo przewidzieć u dorosłych. Wymaga to od farmaceuty nie tylko wiedzy, co wolno stosować, a czego nie, lecz także znajomości algorytmu postępowania w celu wyznaczenia takiej ścieżki terapii, która będzie zindywidualizowana, możliwie skuteczna i maksymalnie bezpieczna.

Czytaj więcej

Czy polskie apteki i pacjenci są gotowi na opiekę farmaceutyczną

BIKA_80_42.jpg

O opiece farmaceutycznej mówi się niemal od 20 lat, a mimo to polska apteka wciąż jest głównie placówką handlową, w której jakiekolwiek dodatkowe usługi, poza krótką poradą znad pierwszego stołu, są niedostępne.

Czytaj więcej

Przejdź do

Partnerzy

Reklama