Nieprawidłowe wydzielanie hormonów tarczycy lub jej guzy rzutują na pracę wszystkich układów i narządów. Leczenie zaburzeń pracy tarczycy jest trudne, żmudne i wymaga dobrej współpracy pacjenta. Swoją rolę w procesie leczenia może odgrywać również farmaceuta dysponujący wiedzą o lekach, które mogą wpływać na pracę tarczycy oraz wchodzić w interakcje z innymi lekami stosowanymi w chorobach współistniejących.

Konstruując listę leków mogących wpływać na pracę tarczycy należy zacząć od przeciwarytmicznego amiodaronu. Z racji tego, że jego cząsteczka jest zbliżona budową do trójjodotyroniny (T3), może zaburzać jej metabolizm. Dodatkowym problemem jest obecność w jego cząsteczce dwóch atomów jodu, co u osób wrażliwych może wywołać nadczynność. Nieprawidłowa praca tarczycy na skutek terapii amiodaronem nie jest przypadkiem opisywanym wyłącznie w podręcznikach akademickich. Szacuje się, że nawet u co piątej osoby przyjmującej ten lek przeciwarytmiczny pojawia się okresowa nadczynność, a u co trzeciej – niedoczynność tarczycy. Przekazując pacjentowi informację o wpływie amiodaronu na pracę tarczycy, pamiętajmy, że decyzję o odstawieniu lub zamianie leku przeciwarytmicznego podejmuje lekarz. W 2009 r. w lecznictwie pojawił się analog amiodaronu – dronedaron, pozbawiony atomów jodu. Nie wykazywał działania toksycznego na tarczycę. Niestety za sprawą innych, ciężkich działań niepożądanych nie zyskał większej popu-
larności.

Lit stosowany w chorobie afektywnej-dwubiegunowej również wpływa na pracę tarczycy. Może on zaostrzać przebieg już wcześniej występującej autoimmunologicznej choroby tarczycy – powodować wole lub niedoczynność. Dzieje się tak, gdyż lit kumuluje się w gruczole tarczycowym, osiągając stężenie trzykrotnie wyższe niż we krwi. Lit upośledzenia wydzielanie hormonów tarczycy, współzawodniczy z jodem w aktywnym transporcie dokomórkowym, wydłuża pozostawanie jodu w tarczycy i wywołuje efekt Wolffa-Chaikoffa.

Interferon α (IFNα) jest lekiem stosowanym w wirusowym zapaleniu wątroby typu B, C oraz w niektórych chorobach nowotworowych. Wywiera on pośredni oraz bezpośredni wpływ na gruczoł tarczycy. Oddziałuje on po pierwsze na układ immunologiczny, a po drugie na czynność tyreocytów. Do zaburzeń czynności tarczycy dochodzi u 2,5–40% pacjentów przyjmujących ten lek, średnio po 17 tygodniach (zakres: 4–92 tygodnie) od rozpoczęcia leczenia. Najczęściej stwierdza się destrukcyjne zapalenie tarczycy (50% przypadków), rzadziej przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy i chorobę Gravesa-Basedowa.

Analizując leki wpływające na gruczoł tarczycy, warto również wymienić te, które wpływają na poziom hormonu tyreotropowego (TSH). Dopamina, bromokryptyna, lewodopa, niektóre glikokortykosteroidy, NLPZ i opioidy mogą prowadzić do obniżenia TSH. Poziom tego hormonu podnoszą z kolei antagoniści receptorów dopaminowych (metoklopramid, domperydon, sulpiryd, chloropromazyna) oraz spironolakton. Niektóre leki mogą utrudniać wchłanianie tyroksyny, np. inhibitory pompy protonowej. Stosowanie leków z tej grupy wymaga zwiększenia dawki substytucyjnej lewotyroksyny średnio o 37%. Leki wypierające hormony tarczycy z połączeń białkowych powodują przejściowy wzrost stężenia wolnych hormonów tarczycy i zmniejszenie stężenia TSH. Nie skutkuje to jednak zaburzeniami czynności tarczycy, ponieważ ustala się nowy stan równowagi sprzężenia zwrotnego między TSH a dostępnością wolnych hormonów tarczycy (po wyparciu hormonów z połączenia zmniejsza się stężenie TSH w mechanizmie sprzężenia zwrotnego, co prowadzi do zmniejszenia produkcji hormonów tarczycy, normalizacji stężenia frakcji aktywnej i normalizacji stężenia TSH). Taki wpływ na wiązanie hormonów tarczycy z białkami mają kwas acetolosalicylowy i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne, probenecyd, heparyny, fenytoina i furosemid.

Dostęp możliwy dla zalogowanych użytkowników serwisu. Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.

Zaloguj Zamów prenumeratę

Zobacz również

Opieka farmaceutyczna w terapii bólu u pacjenta onkologicznego

BIKA_79_55.jpg

Rosnąca w zatrważającym tempie zapadalność na rozmaite typy nowotworów stawia farmaceutę przed koniecznością pogłębienia wiedzy w zakresie tej gałęzi opieki farmaceutycznej. Farmakoterapia onkologiczna to pojęcie bardzo złożone, ale to właśnie terapia bólu jest przedmiotem szczególnej wagi, bowiem ból niemal zawsze towarzyszy pacjentowi w trakcie całej choroby lub któregoś z jej stadiów.

Czytaj więcej

Leksykon badań. Biopsja

BIKA_79_47.jpg

Biopsja to inwazyjne badanie diagnostyczne, polegające na pobraniu materiału biologicznego (bioptatu) z tkanek, co do których istnieje podejrzenie procesu chorobowego. Uzyskany bioptat poddaje się następnie ocenie mikroskopowej, aby zweryfikować, czy i jaki proces chorobowy może być rozpoznany. Choć mogłoby się wydawać, że współczesna diagnostyka medyczna bazuje na nowoczesnych, mało inwazyjnych lub nieinwazyjnych metodach, to jednak biopsja – znana już od połowy XIX w. – nadal pozostaje powszechna i przydatna w wielu dziedzinach medycyny, ale stale jest udoskonalana.

Czytaj więcej

Dietoterapia nadciśnienia tętniczego

BIKA_79_42.jpg

Na każdym etapie leczenia nadciśnienia tętniczego obok zażywania odpowiednio dobranych dawek leków, należy stosować się do zaleceń niefarmakologicznych, w których podstawowym schematem postępowania jest zachowanie odpowiedniej diety, zaprzestanie palenia tytoniu i zwiększenie aktywności fizycznej.

Czytaj więcej

Numer bieżący

Przejdź do

Partnerzy

Reklama