Nieprawidłowe wydzielanie hormonów tarczycy lub jej guzy rzutują na pracę wszystkich układów i narządów. Leczenie zaburzeń pracy tarczycy jest trudne, żmudne i wymaga dobrej współpracy pacjenta. Swoją rolę w procesie leczenia może odgrywać również farmaceuta dysponujący wiedzą o lekach, które mogą wpływać na pracę tarczycy oraz wchodzić w interakcje z innymi lekami stosowanymi w chorobach współistniejących.

Konstruując listę leków mogących wpływać na pracę tarczycy należy zacząć od przeciwarytmicznego amiodaronu. Z racji tego, że jego cząsteczka jest zbliżona budową do trójjodotyroniny (T3), może zaburzać jej metabolizm. Dodatkowym problemem jest obecność w jego cząsteczce dwóch atomów jodu, co u osób wrażliwych może wywołać nadczynność. Nieprawidłowa praca tarczycy na skutek terapii amiodaronem nie jest przypadkiem opisywanym wyłącznie w podręcznikach akademickich. Szacuje się, że nawet u co piątej osoby przyjmującej ten lek przeciwarytmiczny pojawia się okresowa nadczynność, a u co trzeciej – niedoczynność tarczycy. Przekazując pacjentowi informację o wpływie amiodaronu na pracę tarczycy, pamiętajmy, że decyzję o odstawieniu lub zamianie leku przeciwarytmicznego podejmuje lekarz. W 2009 r. w lecznictwie pojawił się analog amiodaronu – dronedaron, pozbawiony atomów jodu. Nie wykazywał działania toksycznego na tarczycę. Niestety za sprawą innych, ciężkich działań niepożądanych nie zyskał większej popu-
larności.

Lit stosowany w chorobie afektywnej-dwubiegunowej również wpływa na pracę tarczycy. Może on zaostrzać przebieg już wcześniej występującej autoimmunologicznej choroby tarczycy – powodować wole lub niedoczynność. Dzieje się tak, gdyż lit kumuluje się w gruczole tarczycowym, osiągając stężenie trzykrotnie wyższe niż we krwi. Lit upośledzenia wydzielanie hormonów tarczycy, współzawodniczy z jodem w aktywnym transporcie dokomórkowym, wydłuża pozostawanie jodu w tarczycy i wywołuje efekt Wolffa-Chaikoffa.

Interferon α (IFNα) jest lekiem stosowanym w wirusowym zapaleniu wątroby typu B, C oraz w niektórych chorobach nowotworowych. Wywiera on pośredni oraz bezpośredni wpływ na gruczoł tarczycy. Oddziałuje on po pierwsze na układ immunologiczny, a po drugie na czynność tyreocytów. Do zaburzeń czynności tarczycy dochodzi u 2,5–40% pacjentów przyjmujących ten lek, średnio po 17 tygodniach (zakres: 4–92 tygodnie) od rozpoczęcia leczenia. Najczęściej stwierdza się destrukcyjne zapalenie tarczycy (50% przypadków), rzadziej przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy i chorobę Gravesa-Basedowa.

Analizując leki wpływające na gruczoł tarczycy, warto również wymienić te, które wpływają na poziom hormonu tyreotropowego (TSH). Dopamina, bromokryptyna, lewodopa, niektóre glikokortykosteroidy, NLPZ i opioidy mogą prowadzić do obniżenia TSH. Poziom tego hormonu podnoszą z kolei antagoniści receptorów dopaminowych (metoklopramid, domperydon, sulpiryd, chloropromazyna) oraz spironolakton. Niektóre leki mogą utrudniać wchłanianie tyroksyny, np. inhibitory pompy protonowej. Stosowanie leków z tej grupy wymaga zwiększenia dawki substytucyjnej lewotyroksyny średnio o 37%. Leki wypierające hormony tarczycy z połączeń białkowych powodują przejściowy wzrost stężenia wolnych hormonów tarczycy i zmniejszenie stężenia TSH. Nie skutkuje to jednak zaburzeniami czynności tarczycy, ponieważ ustala się nowy stan równowagi sprzężenia zwrotnego między TSH a dostępnością wolnych hormonów tarczycy (po wyparciu hormonów z połączenia zmniejsza się stężenie TSH w mechanizmie sprzężenia zwrotnego, co prowadzi do zmniejszenia produkcji hormonów tarczycy, normalizacji stężenia frakcji aktywnej i normalizacji stężenia TSH). Taki wpływ na wiązanie hormonów tarczycy z białkami mają kwas acetolosalicylowy i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne, probenecyd, heparyny, fenytoina i furosemid.

Dostęp możliwy dla zalogowanych użytkowników serwisu. Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.

Zaloguj Zamów prenumeratę

Zobacz również

Jak radzić sobie z problemem lekowym u pacjenta geriatrycznego?

bika_78_58.jpg

Opieka farmaceutyczna już z definicji brzmi jak nie lada wyzwanie. Jeśli zaś dotyczy pacjenta w wieku podeszłym, sprawa staje się jeszcze bardziej skomplikowana. Wynika to z mnogości problemów lekowych potencjalnie towarzyszących farmakoterapii w tej grupie wiekowej, jak i samej specyfiki pacjenta geriatrycznego. Rolą farmaceuty jest nie tylko trafne zidentyfikowanie tych problemów, lecz także ich skuteczne rozwiązywanie poprzez doradztwo oraz przeciwdziałanie kolejnym takim niepożądanym zjawiskom w przyszłości.

Czytaj więcej

Farmaceuta ekspertem dermatologicznym, czyli jak doradzić pacjentowi zakup kosmetyku

bika_78_48.jpg

Dolegliwości skórne dotknęły lub dotkną każdego z nas na jakimś etapie życia, to pewne. Nie musi to być poważna dermatoza, wystarczy problematyczny typ skóry i kłopot z dobraniem właściwej pielęgnacji. Pacjenci kierują swoje kroki do gabinetów dermatologicznych, drogerii, ale coraz częściej do aptek. To właśnie w aptekach poszukują szerokiego wyboru profesjonalnych kosmetyków, jak również merytorycznej porady. Jak zatem spełnić ich oczekiwania?

Czytaj więcej

Testy diagnostyczne z apteki

bika_78_43.jpg

Postępujący ostatnimi czasy rozwój technik medycznych zapoczątkował modę na wykonywanie domowych testów diagnostycznych. Przez test diagnostyczny rozumiemy obiektywną próbę wykonaną na materiale biologicznym, dającą natychmiastową odpowiedź na nurtujące nas zagadnienie medyczne. Dokonuje się go poprzez badanie krwi, moczu, kału, śliny lub wydzieliny pochwowej. Obecnie to łatwo dostępne i tanie źródło wiedzy medycznej pozwalające na eliminację lub mobilizację do wizyty w placówce medycznej w celu dalszej diagnostyki i leczenia.

Czytaj więcej

Numer bieżący

Przejdź do

Partnerzy

Reklama