Pacjent dziecięcy w kontekście opieki farmaceutycznej to jedno z częstszych i większych wyzwań w codziennej pracy za pierwszym stołem. Szczególnie dzieci do 3. roku życia stanowią newralgiczną podgrupę, ponieważ reakcje organizmu u tak małych pacjentów mogą znacząco odbiegać od tych, które łatwo przewidzieć u dorosłych. Wymaga to od farmaceuty nie tylko wiedzy, co wolno stosować, a czego nie, lecz także znajomości algorytmu postępowania w celu wyznaczenia takiej ścieżki terapii, która będzie zindywidualizowana, możliwie skuteczna i maksymalnie bezpieczna.

To, że organizm dziecka może zareagować na lek inaczej, niż byśmy się spodziewali, wynika z trudnych do przewidzenia procesów, przede wszystkim z niedojrzałości mechanizmów związanych z farmakokinetyką leku. Dowiedziono przy tym, że najistotniejsze różnice – w porównaniu z organizmem dorosłego – występują w czasie pierwszych 18. miesięcy życia. Najważniejsze w tym względzie aspekty, w oparciu o poszczególne procesy farmakokinetyczne, obrazuje tabela.

Czego unikać – najniebezpieczniejsze leki dla dzieci do 3. roku życia

1. Salicylany (w tym kwas acetylosalicylowy)

Nie wolno stosować tej grupy leków u dzieci poniżej 12. roku życia. Najpoważniejszym powikłaniem przy współistniejących chorobach wirusowych (jak grypa czy ospa wietrzna) i podaniu dziecku kwasu acetylosalicylowego, jest zespół Reye’a. To rozlane uszkodzenie mitochondriów, które nawet w 90% przypadków skończy się śmiercią. Objawy zespołu Reye’a: początkowo występują wymioty, następnie sztywność karku, majaczenie i osatatecznie śpiączka. Jeśli pacjent przeżyje, ryzyko trwałych defektów neurologicznych jest ogromne. W 2015 r. opisano przypadek bardzo ciężkiego zatrucia (powikłanego długą hospitalizacją i dializami) dziecka leczonego z powodu świerzbu przepisaną przez lekarza maścią z kwasem salicylowym, stosowaną niemalże na całe ciało. Sytuacja dotyczyła co prawda dziecka 7-letniego, lecz tym bardziej u małych dzieci do 3. roku życia należy zachować szczególną ostrożność, jako że świerzb wciąż często występuje w przedszkolach i żłobkach. Grupa salicylanów powodować może też skurcz oskrzeli, napady astmy czy inne reakcje nadwrażliwości, zagrażające zdrowiu i życiu małych pacjentów.

2. Metamizol sodowy

Niedopuszczalne jest stosowanie tego leku w zwalczaniu gorączki u dzieci, z uwagi na niebezpieczeństwo wywołania agranulocytozy. Rzadka, ale potencjalnie śmiertelna reakcja nie zależy od dawki – może wystąpić nawet po podaniu niewielkiej ilości preparatu. Dopuszcza się stosowanie tego leku u dzieci powyżej 15. roku życia, również z zachowaniem dużej ostrożności. Zarówno metamizol, jak i kwas acetylosalicylowy dostępne są jako leki OTC. Gorączka i przeziębienie zdarzają się u maluszków bardzo często. Ryzyko nieprzeczytania ulotki przez rodzica lub też bazowanie na wiedzy starszych pokoleń (kiedy leki te były u dzieci stosowane) jest spore. Zatem to właśnie informacja od farmaceuty może okazać się kluczowa w zapobieżeniu narażenia zdrowia i życia dziecka. Badania przeprowadzone przez CBOS w 2008 r. dowiodły, że blisko 30% dorosłych z wyższym wykształceniem podałoby dziecku na gorączkę kwas acetylosalicylowy. Ponadto okazuje się, że zaledwie 20% rodziców czyta ulotkę informacyjną przed podaniem leku dziecku.

Pozostałe 66% artykułu dostępne jest dla zalogowanych użytkowników serwisu.

Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.

Zaloguj Zamów prenumeratę Kup dostęp do artykułu
Ulubione Drukuj

Zobacz również

Postępowanie w sytuacji podejrzenia u siebie wirusowej choroby zakaźnej

Chorobę zakaźną wywołują biologiczne czynniki chorobotwórcze, tj. bakterie, wirusy, grzyby, pierwotniaki oraz substancje biologicznie czynne przez nie produkowane, czyli toksyny. Mają charakter zaraźliwy, tzn. mogą przenosić się z osoby chorej na zdrową.

Czytaj więcej

Badania profilaktyczne ‑ edukacja pacjentów w ramach opieki farmaceutycznej

BIKA_82_53.jpg

Temat badań profilaktycznych jest od zawsze żywo dyskutowany – czy to w aspekcie ekonomicznym, w zakresie budżetu i finansowania, czy też pod kątem dostępności metod lub też przewagi prewencji nad leczeniem. Ale równie istotna jest wiedza o tym, j akie badania należy wykonać z uwagi na wiek, płeć i obciążenia genetyczne oraz jak przekonać do ich zrobienia niezdecydowanych. Tu dużą rolę mogą odegrać farmaceuci.

Czytaj więcej

Leksykon badań. Diagnostyka endometriozy

BIKA_82_48.jpg

Endometrioza, choć odkryta ponad sto lat temu, wciąż pozostaje jedną z bardziej enigmatycznych chorób. Stanowi też swoisty paradoks, bo choć wiadomo, jak ją zdefiniować, to nadal nie sposób ustalić dokładnych przyczyn jej występowania. Co więcej, mimo znanych metod diagnostycznych, prawidłowe rozpoznanie stawiane bywa bardzo późno, a dotyka coraz więcej pacjentek. Dlaczego tak się dzieje?

Czytaj więcej

Przejdź do

Partnerzy

Reklama