Dieta a trądzik

BIKA_72_49.jpg

Problem trądziku budzi niepokój, szczególnie wśród osób młodych, będących w okresie dojrzewania. Nie wszyscy pacjenci borykający się z tym schorzeniem zdają sobie sprawę, że oprócz zewnętrznego dbania o skórę w postaci stosowania różnego typu maści, kremów czy maseczek, równie ważna jest troska o wenętrze, czyli odpowiednio skomponowana dieta.

Trądzik jest chorobą obejmującą jednostkę włosowo-łojową. Dotyka 75–85% osób w okresie dojrzewania i młodych dorosłych (12–24 lata). To jedna z najczęściej występujących chorób skóry. W przypadku 12% kobiet i 3% mężczyzn utrzymuje się nawet do 44. roku życia. Powstawanie zmian trądzikowych charakteryzuje zapalenie nabłonka mieszków włosowych i tworzenie się krostek oraz grudek. Etiologia tego procesu jest bardzo złożona. Zdefiniowano trzy główne czynniki, które mogą odpowiadać za jego rozwój. Wśród nich wymienia się nadmierną aktywność gruczołów łojowych, tworzenie zaskórników oraz obecność gram-dodatniej bakterii Propionibacterium acnes występującej wokół mieszków włosowych. Aktywność gruczołów łojowych w dużym stopniu zależy od zaburzeń w układzie dokrewnym. Uważa się, że istotne znaczenie w patogenezie trądziku ma również oś hormon wzrostu insulina (GH – growth hormone) i insulinopodobny czynnik wzrostu (IGF-1 – insulin-like growth factor-1) i gonadalnych i nadnerczowych androgenów.

Temat wpływu diety na powstawanie i zaostrzanie zmian trądzikowych wzbudzał ostatnio sporo kontrowersji. W latach 50. XX w. jednym z elementów terapii tego schorzenia była dieta eliminacyjna. Początkowo zaostrzenie objawów choroby wyjaśniano spożyciem tłuszczów, czekolady i ostrych przypraw. Leczenie wspomagające polegało więc na wykluczeniu tych produktów z diety. Obecnie główne doniesienia dotyczące negatywnego wpływu na stan zdrowia dotyczą spożycia nadmiernej ilości węglowodanów prostych, mleka i produktów mlecznych oraz diet o wysokim indeksie glikemicznym.

Węglowodany

Dieta wysokowęglowodanowa jest powszechnie zaliczana do czynników prowokujących lub zaostrzających zmiany trądzikowe. Potwierdzeniem tego faktu są liczne badania prowadzone na populacjach osób dotkniętych tym schorzeniem. W jednym z takich eksperymentów przez 12 tygodni jednej grupie osób zalecono dietę ubogą w węglowodany, natomiast drugiej – dietę bogatowęglowodanową. Wyniki tego eksperymentu potwierdziły niekorzystny wpływ cukru na stan skóry. Osoby stosujące się do zaleceń diety ubogowęglowodanowej miały znacznie mniejsze problemy z trądzikiem, a przy okazji utraciły kilka zbędnych kilogramów, których nadmiar także sprzyja pojawieniu się niechcianych zmian skórnych. Przy doborze węglowodanów w diecie przeciwtrądzikowej szczególną uwagę należy zwrócić na ich jakość, a konkretnie na indeks glikemiczny (IG). Pojęcie to klasyfikuje produkty na podstawie procentowej szybkości wzrostu stężenia glukozy we krwi po ich spożyciu. Wszystkie artykuły węglowodanowe są przyrównywane do produktu referencyjnego, którym jest czysta glukoza. Im wyższy indeks glikemiczny danego pokarmu, tym większe stężenie glukozy we krwi i tym samym gwałtowniejszy wyrzut insuliny przez trzustkę. Wysoki poziom insuliny inicjuje z kolei szereg zmian hormonalnych, które pobudzają czynność gruczołów łojowych, nasilając przy tym rogowacenie ich ujść. W celu zahamowania tego niekorzystnego szlaku przemian należy wykluczyć z diety produkty o wysokim indeksie glikemicznym (>55%), do których zalicza się m.in.: cukier, słodycze, miód, ziemniaki, białe pieczywo, chipsy, płatki kukurydziane, napoje owocowe, biały ryż i jasny makaron. W ich miejsce warto natomiast wprowadzić produkty o niskim IG, które oprócz powolnego i stopniowego wzrostu stężenia glukozy we krwi, dostarczą również wiele cennych minerałów i witamin. Należą do nich m.in.: chleb pełnoziarnisty, ciemny ryż, pełnoziarnisty makaron, płatki zbożowe, nasiona roślin strączkowych (fasola, soczewica, groch), warzywa i niektóre owoce. Szczegółowy wykaz produktów o wysokim i niskim indeksie glikemicznym przedstawia tabela 1.

Tabela 1. Wykaz produktów o niskim, średnim i wysokim indeksie glikemicznym

Grupa produktów

Indeks glikemiczny

Niski

Średni

Wysoki

<55%

55–70%

>70%

Owoce

Jabłka, grejpfruty, pomarańcze, gruszki, morele, wiśnie, czereśnie, brzoskwinie, truskawki, poziomki, maliny, śliwki

Ananasy, banany, kiwi, mango, arbuzy, winogrona, daktyle, figi, rodzynki, owoce z puszki

Suszone banany, daktyle, owoce w cukrze

Warzywa

Szpinak, sałata, kapusta, ogórki, kalafiory, brokuły, pomidory, świeża marchew, kukurydza, papryka, grzyby, rzodkiewki, rzepa, szparagi

Buraki, dynia, gotowane lub pieczone ziemniaki, gotowana marchew, kukurydza konserwowa

Ziemniaki smażone, frytki, chipsy, purée z ziemniaków

Mleko i przetwory mleczne

Mleko, jogurty naturalne, maślanka, kwaśne mleko, sery

   

Przetwory zbożowe

Chleb razowy, pełnoziarnisty, pumpernikiel, pełnoziarniste makarony, otręby pszenne i owsiane, kasza gryczana, jęczmienna, ryż dziki

Większość pieczywa i wyrobów cukierniczych z mąki białej, chleb chrupki, biały makaron, muesli i płatki zbożowe naturalne, kuskus, ryż biały długoziarnisty

Bagietki, rogaliki francuskie, chrupki kukurydziane, gofry, bułki z mąki oczyszczonej, słone lub solone przegryzki, płatki kukurydziane, produkty śniadaniowe (płatki) słodzone, ryż instant, ryż „dmuchany”

Warzywa strączkowe

Ciecierzyca, soczewica, soja, fasola

 

Bób

Orzechy i nasiona

Migdały, orzechy arachidowe, pekan, nasiona słonecznika, dyni

Ziarna sezamu, orzechy kokosowe

 

Inne

 

Miód, cukier

Słodzone napoje gazowane

Źródło: H. Ciborowska, A. Rudnicka, Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, Warszawa 2014.

Dostęp możliwy dla zalogowanych użytkowników serwisu. Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.

Zaloguj Zamów prenumeratę
Drukuj

Zobacz również

Polecamy

Archiwum