Dieta bogatobłonnikowa w prewencji i leczeniu

BIKA_70_54.jpg
Popularyzowanie wśród pacjentów wiedzy na temat diety bogatobłonnikowej jest jednym z kluczowych elementów warunkujących zdrowie społeczeństwa. Na podstawie badań potwierdzono korzystny wpływ błonnika w dietoterapiach nadwagi, otyłości, cukrzycy, zaburzeń lipidowych, zaparć nawykowych oraz wielu innych jednostek chorobowych.

Błonnik pokarmowy (inaczej włókno pokarmowe) jest grupą niejednorodnych chemicznie związków, które stanowią element tkanki oporowej i przewodzącej roślin. Pojęcie to określa żywność oporną na działanie enzymów trawiennych, która – przechodząc przez przewód pokarmowy człowieka jako niestrawiona frakcja – ulega częściowej hydrolizie w okrężnicy doknanej przez bytujące tam drobnoustroje. Zgodnie z tą definicją w skład błonnika pokarmowego wchodzą nieskrobiowe polisacharydy (celuloza, hemiceluloza, pektyny, śluzy, gumy) oraz niebędące węglowodanami ligniny. Dodatkowo coraz częściej wymienia się inne związki, np.: b-glukany, woski roślinne, agar, saponiny czy fityniany.

Źródła błonnika

Błonnik pokarmowy występuje przede wszystkim w produktach o jak najmniejszym stopniu przetworzenia. Większe ilości błonnika występują w ciemnym pieczywie niż jasnym, ryżu brązowym niż białym, grubych kaszach niż drobnych i w końcu w nieobranych owocach i warzywach niż w pozbawionych skórki. Jego doskonałymi źródłami są produkty zbożowe z pełnego przemiału, tj. mąki o wysokim typie (np. graham typ 1850), pieczywo żytnie razowe, pieczywo mieszane z dodatkiem ziaren, ciemne makarony, otręby, grube kasze (gryczana, jęczmienna), płatki żytnie, owsiane, pszenne oraz ryż brązowy. Dla porównania, ostatni wymieniony produkt zawiera 8,7 g błonnika, zaś jego biały odpowiednik zaledwie 2,4 g. Kolejnymi bardzo dobrymi źródłami włókna pokarmowego są owoce i warzywa, rośliny strączkowe, orzechy, ziarna i nasiona. Zawartość błonnika dla poszczególnych grup produktów przedstawiono w tabeli 1.

Budowa włókna pokarmowego

Z chemicznego punktu widzenia włókno pokarmowe można podzielić na frakcje rozpuszczalne i nierozpuszczalne w wodzie. Pierwszą grupę stanowią pektyny, gumy i śluzy, drugą zaś celuloza, hemiceluloza i ligniny. Frakcje te różnią się miedzy sobą działaniem fizjologicznym. Błonnik rozpuszczalny w wodzie, występujący głównie w brązowym ryżu, fasoli, ziemniakach i niektórych owocach (jabłka, truskawki, owoce cytrusowe) spowalnia pasaż jelitowy (skuteczny w leczeniu biegunki), wiąże toksyczne związki oraz korzystnie wpływa na gospodarkę węglowodanową i lipidową organizmu. Z kolei błonnik nierozpuszczalny w wodzie, znajdujący się w największych ilościach w płatkach pszennych, orzechach, warzywach korzeniowych i kapustnych przyspiesza pasaż jelitowy, wiąże nadmiar kwasu solnego (skuteczny w leczeniu refluksu żołądkowo-przełykowego), chroni przed zaparciami i obniża wartość kaloryczną diety, dając uczucie sytości.

Wymagana ilość w diecie

W krajach rozwiniętych obserwuje się spadkową tendencję spożycia błonnika pokarmowego. Przeciętny Amerykanin spożywa go średnio tylko 14 g dziennie. Wynika to głównie z powszechej dostęoności żywności łatwej do przygotowania, a co za tym idzie – wysoko przetworzonej. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ustaliła zalecane spożycie błonnika na poziomie 25–40 g/dobę. Z kolei w diecie bogatej w błonnik, stosowanej w prewencji i leczeniu wielu chorób, jego dzienna zawartość w pożywieniu powinna sięgać powyżej 40 g.

Dostęp możliwy dla zalogowanych użytkowników serwisu. Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.

Zaloguj Zamów prenumeratę
Drukuj

Zobacz również

Polecamy

Archiwum