Helicobacter pylori – przyczyny, skutki, leczenie

BIKA_68_53.jpg

Helicobacter pylori to gram-ujemna pałeczka zasiedlająca nabłonek żołądka i dwunastnicy. Szacuje się, że zakażone nią jest nawet 50-60% populacji; w 80% przypadków jej obecność jest bezobjawowa, w 15% prowadzi do owrzodzenia żołądka i jelit, a w kilku procentach może zakończyć się rozwojem raka żołądka.

Helicobacter pylori występuje w dwóch odmianach: spiralnej (wegetatywnej) i kokoidalnej (przetrwalnikowej). Jej naturalnym siedliskiem jest śluz pokrywający nabłonek żołądka. Możliwość przeżycia bakterii w tym trudnym środowisku jest warunkowana obecnością enzymu – ureazy, która rozkłada mocznik do amoniaku (neutralizującego kwaśne pH) i dwutlenku węgla (warunkującego wzrost H. pylori, gdyż jest to względny beztlenowiec).

Ocenia się, że w Polsce zarażone jest 58% populacji, przy czym płeć nie ma tu znaczenia. Największy odsetek zakażonych mieszka w małych miasteczkach (ponad 88%), a za najbardziej zagrożone uważa się rejony podlaski, mazowiecki i śląski. Odsetek ten rośnie u osób mających zwierzęta. Do innych czynników sprzyjających zakażeniu należą: spożywanie surowego mięsa, niemytych owoców, nieprzegotowanej wody, regularne spożywanie alkoholu i palenie papierosów (to także obniża skuteczność leczenia, gdyż upośledza układ odpornościowy i zmniejsza poziom witaminy C, która hamuje ureazę).

Drogi rozprzestrzeniania się Helicobacter pylori

Rezerwuarem omawianej bakterii są człowiek oraz zwierzęta z jego otoczenia (psy, koty, zwierzęta gospodarcze). Zarazić się można drogą kropelkową lub przez kał (H.p. może przetrwać w ślinie i kale, dlatego w profilaktyce niezbędna jest odpowiednia higiena). Do zakażenia dochodzi najczęściej w dzieciństwie, między dziećmi a rodzicami lub między rodzeństwem.

Diagnostyka Helicobacter pylori

Metody diagnostyczne podzielić można na inwazyjne i nieinwazyjne. Wybór zależy od stanu klinicznego pacjenta i możliwości wykonania badania endoskopowego.

Metody inwazyjne to:

  • szybki test urazowywycinek z żołądka umieszcza się w temperaturze pokojowej na płytce testu i wynik w postaci zmiany zabarwienia wskaźnika pH odczytuje się po 15 minutach (różni producenci podają czas odczytu od 5 do 60 minut). Czułość i swoistość tej metody wynoszą 95%. Możliwe jest zafałszowanie wyniku przez obecność bakterii Klebsiella lub Proteus;
  • badanie histologiczne – wycinek z błony śluzowej żołądka zabarwiany jest hematoksyliną i eozyną oraz dodatkowo metodą Giemsy lub Genta;
  • hodowla Helicobacter pylori – wymaga odpowiednich warunków mikrobiologicznych i jest wykonywana w laboratoriach na podłożach z agaru czekoladowego. Czułość metody to 50%, a swoistość – 100%. Jest zalecana po co najmniej dwukrotnej nieudanej próbie terapii oraz w przypadku uczulenia pacjenta na antybiotyk.

Wskazania do leczenia zakażenia Helicobacter pylori u osób dorosłych:

  • choroba wrzodowa żołądka/dwunastnicy – aktywna, nieaktywna i powikłana,
  • chłoniak żołądka typu MALT,
  • zanikowe zapalenie żołądka,
  • stan po resekcji żołądka z powodu raka,
  • krewni pierwszego stopnia chorych na raka żołądka,
  • dyspepsja niediagnozowana lub czynnościowa,
  • długotrwałe leczenie inhibitorami pompy protonowej,
  • planowane dłuższe leczenie NLPZ,
  • samoistna plamica małopłytkowa,
  • niewyjaśniona niedokrwistość z niedoboru żelaza,
  • niedobór witaminy B12,
  • życzenie wyrażane przez pacjenta.
  • Wskazania do eradykacji Helicobacter pylori w celu zapobiegania rakowi żołądka:
  • krewni pierwszego stopnia chorzy na raka żołądka,
  • stan po chirurgicznym lub endoskopowym leczeniu nowotworu żołądka (gruczolak, rak, chłoniak MALT),
  • zapalenie obejmujące cały żołądek lub trzon żołądka,
  • nasilone zmiany zanikowe w błonie śluzowej żołądka,
  • długotrwałe (> 1 rok) leczenie hamujące wydzielanie kwasu solnego,
  • narażenie na niektóre czynniki środowiskowe (palenie papierosów, ekspozycja na kurz, węgiel, kwarc lub cement, praca w kamieniołomie),
  • życzenie pacjenta obawiającego się raka żołądka.

Obecnie rak żołądka jest na drugim miejscu wśród przyczyn zgonów wskutek nowotworu złośliwego. Najczęściej dotyczy on mieszkańców krajów rozwijających się i Dalekiego Wschodu.

Dostęp możliwy dla zalogowanych użytkowników serwisu. Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.

Zaloguj Zamów prenumeratę
Drukuj

Zobacz również

Polecamy

Archiwum