Lek ze zniżką

Farmaceuci spotykają czasem w aptece pacjentów, którzy twierdzą, że należą im się leki „z dodatkową zniżką”. Tymczasem na recepcie brakuje informacji, która potwierdzałaby ich specjalne uprawnienia. Kiedy pacjent rzeczywiście ma prawo do „zniżek”, co musi zawierać recepta i jak powinien zachować się farmaceuta, gdy na recepcie są braki w zakresie specjalnych uprawnień?

Jednym z obowiązkowych elementów recepty jest pole „uprawnienia dodatkowe”. Właśnie w tym miejscu lekarz powinien wpisać specjalny skrót, który umożliwi pacjentowi nabycie produktu na preferencyjnych warunkach. Listę tych skrótów zawiera załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 marca 2012 r. w sprawie recept lekarskich. Tabela z kodami uprawnień zawiera mnóstwo odniesień do konkretnych przepisów regulujących dodatkowe prawa niektórych pacjentów, a jej „odkodowanie” może być czasochłonne i niepotrzebnie wydłużać czas obsługi. Większość uprawnień dodatkowych wynika jednak z ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Tabela 1. Przykład informacji zawartych w tabeli z kodami uprawnień dodatkowych pacjentów (załącznik 1 do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 marca 2012 r. w sprawie recept lekarskich)

Lp.

Kod uprawnień dodatkowych

Wskazanie przepisu, na podstawie którego pacjentowi przysługuje uprawnienie

9

WP

Pacjent, o którym mowa w art. 133, art. 134, art. 135 ust. 1, art. 161, art. 164 ust. 1, art. 170 ust. 1 i art. 206 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1430), oraz żołnierz zawodowy, o którym mowa w art. 24 ust. 7 pkt 2 i art. 67 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 173)

Źródło: opracowanie własne autorów

Co więcej, farmaceuta nie może poprzestać na samym zweryfikowaniu, do jakich „zniżek” ma prawo pacjent. Osoba realizująca receptę musi także upewnić się, że pacjent legitymuje się odpowiednim dokumentem uprawniającym go do „zniżek” (§ 22 Rozporządzenia w sprawie recept). Poniżej przedstawiamy szczegółowe omówienie niektórych kodów uprawnień dodatkowych, ze szczególnym uwzględnieniem informacji, na które farmaceuta powinien zwrócić uwagę.

Kod „S”, czyli leki dla seniora

Kod uprawnień „S” oznacza, że pacjent ukończył 75. rok życia i w związku z tym przysługuje mu bezpłatne zaopatrzenie w leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyroby medyczne uwzględnione w tzw. „wykazie S” ustalanym przez Ministra Zdrowia (część „D” obwieszczenia refundacyjnego).

Kod „AZ”, czyli specjalne uprawnienia dla pracujących przy azbeście

Niektóre kody uprawnień są rzadko spotykane i mogą wywołać niemałe zdziwienie nawet u doświadczonych aptekarzy. Tak jest na przykład z kodem „AZ”, który dotyczy niektórych pracowników zakładów stosujących azbest w produkcji. Lista tych zakładów stanowi załącznik nr 4 do ustawy z dnia 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest. Znajduje się na niej 28 zakładów z różnych części Polski. Oznacza to, że „zniżka” nie przysługuje każdemu, kto kiedykolwiek pracował przy azbeście. Osoba ta musiała być zatrudniona w jednym z tych 28 zakładów, i to w dniu 28 września 1997 roku lub przed tą datą.

Jeśli powyższe warunki zostaną spełnione (i wykazane odpowiednimi dokumentami), osobie takiej przysługuje bezpłatne zaopatrzenie w leki związane z chorobami wywołanymi pracą przy azbeście (a więc nie we wszystkie leki, w przeciwieństwie np. do kodu „S”). Wykaz tych leków ogłaszany jest przez Ministra Zdrowia w formie rozporządzenia (obecnie jest to Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 15 września 2005 r. w sprawie leków związanych z chorobami wywołanymi pracą przy azbeście).

Kod „IB” i „IW”, czyli uprawnienia dla inwalidów wojennych, wojskowych i osób represjonowanych

Szczególne uprawnienia w zakresie nabywania produktów leczniczych posiadają również osoby dotknięte negatywnymi skutkami prowadzonych działań wojennych i represji z nimi związanych. Inwalidom wojennym jak również osobom represjonowanym przysługuje prawo do bezpłatnego zaopatrywania się w leki w kategoriach dostępności „Rp” (leki wydawane z przepisu lekarza) lub „Rpz” (leki wydawane z przepisu lekarza z zastrzeżeniem) oraz środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego objęte refundacją, które zostały dopuszczone do obrotu na terytorium Polski.

Należy przy tym pamiętać, że uprawnienia te przysługują również małżonkom wskazanych powyżej osób, którzy pozostają na ich wyłącznym utrzymaniu, jak również wdowom i wdowcom po poległych żołnierzach i zmarłych inwalidach wojennych oraz osobach represjonowanych, uprawnionych jednocześnie do pobierania świadczeń z tytułu renty rodzinnej. Uprawnienia oznaczane kodem „IB” przysługują również cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych (art. 46 ust. 1 pkt 7 Ustawy o świadczeniach zdrowotnych).

Do kręgu osób uprawnionych do nabywania produktów na preferencyjnych warunkach zostali zaliczeni również inwalidzi wojskowi, a także osoby, które doznały uszczerbku na zdrowiu w związku z m.in. działaniami na froncie wojennym bądź podczas walki z wrogiem. W tym przypadku jednak, zgodnie z art. 45 Ustawy o świadczeniach zdrowotnych, poziom bezpłatności ograniczony został do wysokości limitu finansowania określonego produktu ze środków publicznych, tj. do wysokości określonej kwoty refundacji.

Kod „PO” i „WP”, czyli uprawnienia żołnierzy

Kategorią obniżonej odpłatności za określone produkty objęte zostały nie tylko osoby, które zakończyły już czynne działania związane z obronnością i wojskowością. Uprawnienia do preferencyjnego nabywania produktów mają również żołnierze odbywający zasadniczą służbę wojskową, przeszkolenie wojskowe, ćwiczenia wojskowe oraz pełniący terytorialną służbę wojskową, służbę kandydacką, służbę przygotowawczą lub służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.

Osoby wyżej wskazane mają prawo do nabycia produktów objętych refundacją, tj.: leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych dostępnych w aptece na receptę oraz tzw. leków recepturowych.

Warto również wskazać, iż osoby te wyposażone zostały w uprawnienie do bezpłatnego nabywania produktów, których finansowanie następuje z części budżetu państwa, której bezpośrednim dysponentem jest Minister Obrony Narodowej.

Kod „IN”, „DN” i „CN”, czyli uprawnienia osób innych niż ubezpieczone

Poszczególne symbole, wymienione w załączniku 1 do Rozporządzenia w sprawie recept, obejmują swoim zakresem również osoby, których nie można zakwalifikować jako ubezpieczonych, zgodnie z definicją zawartą w art. 2 Ustawy o świadczeniach zdrowotnych. Niemniej jednak obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa umożliwiają im nabywanie wskazanych produktów na takich samych zasadach jak osoby ubezpieczone. Do kręgu uprawnionych z tego tytułu należą:

  • dzieci i młodzież do ukończenia 18 roku życia (kod „DN”),
  • nieubezpieczone kobiety w okresie ciąży, porodu lub połogu w ramach leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, jak również wyrobów medycznych związanych z ciążą, porodem lub połogiem (kod „CN”),
  • pacjenci inni niż ubezpieczeni, posiadający uprawnienia do bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej zgodnie z zasadami określonymi w art. 12 Ustawy o świadczeniach zdrowotnych(kod „IN”).

Kod „ZK”, czyli honorowi krwiodawcy

W związku z ofiarnością działań krwiodawców i dawców szpiku do nabywania „ze zniżką” określonych produktów uprawnione są osoby, które posiadają odpowiednio tytuł „Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi" lub „Zasłużonego Dawcy Przeszczepu", po uprzednim przedstawieniu osobie uprawnionej do wystawienia recepty legitymacji „Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi" lub „Zasłużonego Dawcy Przeszczepu".

Wskazane osoby mogą nabywać leki na określonych preferencyjnie warunkach w kategoriach: lek, środek spożywczy specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrób medyczny dostępny w aptece na receptę. Honorowy krwiodawca lub dawca szpiku uprawniony jest także do zaopatrywania się w leki, zgodnie z wykazem leków określonym przez Ministra Zdrowia, które może stosować w związku z oddawaniem krwi lub szpiku albo innych regenerujących się komórek, tkanek i narządów (art. 43 ust. 1 pkt 2 i 4 Ustawy o świadczeniach zdrowotnych).

Co zrobić, gdy lekarz nie wpisał kodu?

Kwestie związane z realizacją recept, na których znajdują się określone braki, reguluje § 16 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia w sprawie recept. Jeśli osoba wystawiająca receptę nie wpisała na niej kodu uprawnień dodatkowych pacjenta, lub też wpisała go niepoprawnie, osoba wydająca lek określa go na podstawie odpowiednich dokumentów dotyczących pacjenta przedstawionych przez osobę okazującą receptę. Oznacza to, że kod uprawnień dodatkowych zasadniczo może być wpisany przez farmaceutę podczas realizacji recepty (na jej rewersie wraz z podpisem osoby realizującej receptę lub w powiązanym z receptą dokumencie elektronicznym w przypadku realizacji recepty innej niż papierowa). Kod uzupełniony przez farmaceutę powinien być przekazany także w elektronicznym komunikacie wysyłanym do oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia.

Wyjątkiem od tej ogólnej zasady jest opisany wyżej kod „S”. Jeśli na recepcie brakuje tego oznaczenia, to farmaceuta lub technik farmaceutyczny nie może go dopisać. Powinien natomiast zrealizować receptę zgodnie z innym kodem uprawnień dodatkowych (jeśli przysługuje pacjentowi takie uprawnienie) lub zgodnie z wynikającym z recepty poziomem odpłatności.

Rysunek 1. Postępowanie farmaceuty, gdy na recepcie brakuje kodu „S”

Źródło: opracowanie własne autorów.

Przypisy / Źródła

Podstawa prawna:

  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 marca 2012 r. w sprawie recept lekarskich (Dz. U. z 2017 r., poz. 1570)
  • Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1938 z późn. zm.)
  • Ustawa z dnia 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest (Dz. U. z 2017 r., poz. 2119)
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 15 września 2005 r. w sprawie leków związanych z chorobami wywołanymi pracą przy azbeście (Dz. U. z 2005 r., nr 189, poz. 1603)
  • Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1430)
  • Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 173)
Drukuj

Zobacz również

Polecamy

Archiwum