Co nowego w receptach?

Tekst otwarty nr 87/2021

1 stycznia 2021 r. w życie weszło Rozporządzenie Ministra Zdrowia ws. recept z dnia 23 grudnia 2020 r. Jest ono efektem zapisów, które znalazły się w Ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrażaniem rozwiązań w obszarze e-zdrowia, a które dotyczyły obowiązkowego wdrażania od 1 stycznia 2021 r. obsługi e-recept transgranicznych.

Co nowego w receptach?

Co istotne, do 30 czerwca 2021 r. wszystkie recepty mogą być wystawiane i realizowane zarówno według starych, jak i nowych przepisów. W niniejszym tekście przedstawione zostaną najważniejsze zmiany, które wprowadza powyższe rozporządzenie.

Zmiany w realizacji recepty transgranicznej

Do 31 grudnia 2020 r. możliwe były wyłącznie wystawianie i realizacja papierowych recept transgranicznych. Mimo że od ponad roku e-recepty w naszym kraju stały się powszechne, to dopiero od 1 stycznia 2021 r. w każdej aptece w Polsce można zrealizować e-receptę transgraniczną wystawioną we wszystkich krajach członkowskich Unii Europejskiej oraz tych należących do Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), jak Szwajcaria i Norwegia. Oczywiście ta zależność działa również w drugą stronę i e-recepty transgraniczne wystawiane przez polskiego lekarza mogą być realizowane w całej UE oraz w krajach przynależących do EFTA. Realizacja e-recept transgranicznych jest możliwa pod pewnymi rygorami:

  • leki wydawane na e-receptę transgraniczną mogą być wydane tylko i wyłącznie ze 100% odpłatnością;
  • na recepcie transgranicznej nie mogą być przepisywane leki recepturowe oraz leki o kategorii dostępności Rpw., Lz., leki odurzające oraz psychotropowe;
  • e-recepta transgraniczna musi zostać zrealizowana online. Nie ma możliwości, tak jak w przypadku zwykłych e-recept, awaryjnej realizacji offline;
  • dane przesyłane do SIM w trakcie realizacji e-recepty są także przesyłane do KPK (Krajowego Punktu Kontaktowego ds. Transgranicznej Opieki Zdrowotnej);
  • osoba realizująca e-receptę transgraniczną jest zobowiązana do poinformowania pacjenta ją przedstawiającego o miejscu przetwarzania danych osobowych. Może to nastąpić chociażby poprzez wywieszenie stosownej informacji w sali ekspedycyjnej apteki.

Zdefiniowano sposób dawkowania

W nowym rozporządzeniu ws. recept po raz pierwszy zdefiniowano, czym jest sposób dawkowania, który jest obligatoryjnym elementem każdej recepty. Określono go jako liczbę jednostek dawkowania i częstotliwość ich stosowania w określonym czasie. Nie ma natomiast konieczności podawania postaci leku (tabletki, roztwór, czopki, itp.) lub jednostki miary (łyżka, mililitr, itp.).

Przykładem prawidłowo zapisanego dawkowania według nowego rozporządzenia jest „D.S. 1 raz dziennie”, jednak już za błędne należy uznać zapis dawkowania „D.S. 1×1”, bądź „D.S. 3 razy”.

Wydaje się, że zmiana ta może od lipca 2021 r. tworzyć ogromną liczbę recept, które nie będą mogły zostać prawidłowo zrealizowane. W związku z tym z pewnością konieczne staje się wprowadzenie zmian w programach gabinetowych stworzonych do wystawiania recept, aby generowały one właściwy zapis sposobu dawkowania. Na zmianie tej najbardziej ucierpieć może pacjent, który w przypadku błędnego zapisu nie otrzyma potrzebnej mu ilości produktu leczniczego.

Najmniejszy zarejestrowany czy dostępny w obrocie?

A co ma zrobić osoba realizująca receptę, kiedy nie umieszczono na niej sposobu dawkowania lub zawarty zapis jest błędny? Dotychczas można było wydać maksymalnie ilość produktu leczniczego, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego, bądź wyrobu medycznego, która nie była większa od tej zawartej w dwóch najmniejszych opakowaniach określonych w wykazie. Nowe rozporządzenie wprowadza zmianę w tej kwestii i „dwa najmniejsze opakowania dostępne w wykazie leków refundowanych” zmienia na „dwa najmniejsze opakowania leków refundowanych dostępne w obrocie”.

Zmiana dotyczy również leków nierefundowanych, w przypadku których przy braku dawkowania lub przy błędnym zapisie dawkowania dotychczas można było wydać maksymalnie „dwa najmniejsze opakowania zarejestrowane w obrocie na terytorium RP”, a po zmianach będzie można wydać maksymalnie „dwa najmniejsze opakowania dostępne w obrocie”.

Problemem w przypadku kontroli NFZ może okazać się udowodnienie, że akurat w dniu realizowania recepty dane opakowanie leku nie było dostępne w hurtowni farmaceutycznej. Z tego względu, że obecnie nie ma narzędzi do tego, by takie sytuacje weryfikować, bardziej zasadne dla apteki będzie stosowanie się do starych przepisów. Dopiero aktualizacja w programie aptecznym, pozwalająca bez problemu udowodnić taką sytuację, sprawi, że osoby realizujące recepty bez obaw będą mogły odnosić się do nowego rozporządzenia.

Ile wydać leku recepturowego?

Nowe rozporządzenie ws. recept określa również ilość leku recepturowego, jaką można wydać na receptę, gdy osoba ją wystawiającą nie określi sposobu dawkowania lub jest on błędnie określony. W takiej sytuacji pracownik apteki może zrealizować receptę na ilość leku recepturowego odpowiadającą maksymalnie dwóm ryczałtom.

Uwaga!

Z tego przepisu wyłączone są postacie leków recepturowych przeznaczone do stosowania zewnętrznego (m.in. maści, kremy, pasty, mazidła, roztwory do stosowania na skórę). W przypadku realizacji recept, na których są one zaordynowane, każdorazowo konieczne jest również zapisanie sposobu dawkowania. Powinien on określać częstotliwość stosowania w określonej jednostce czasu (np. D.S. 2 razy na dobę). Nie ma natomiast wymagania, by dawkowanie zawierało konkretną ilość substancji aplikowaną jednorazowo (np. D.S. 10 g maści na dobę).

Recepty na leki psychotropowe tylko z unikalnymi kodami

Kolejną nowością, którą wprowadza nowe rozporządzenie, jest konieczność wystawiania recept papierowych na leki psychotropowe i odurzające na drukach mających unikatowy numer wyrażony w postaci kodu kreskowego. Taki obowiązek dotyczy także recept weterynaryjnych, stąd lekarze weterynarii będą zobowiązani do pobierania numerów identyfikujących recepty od właściwego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego. Działanie to jest podyktowane koniecznością ułatwienia prowadzenia działań kontrolnych, a także ograniczeniem liczby występujących nieprawidłowości. W związku z tym nie będzie możliwe zrealizowanie jakiejkolwiek recepty, na której zostały przepisane leki psychotropowe bądź odurzające, jeśli nie będzie miała unikatowego numeru nadanego przez WIF, zakodowanego w postaci kodu kreskowego.

Nowe wzory recept

Od 1 stycznia 2021 r. dopuszczono nowy wzór recepty papierowej, który – w porównaniu do aktualnie pozostających w obiegu – jest pozbawiony pola „oddział NFZ”. Tym samym osoby uprawnione obecnie mogą wystawiać recepty na trzech różnych wzorach. Na szczęście stan ten ma zostać unormowany 1 lipca br., od kiedy leki będzie można przepisywać tylko i wyłącznie na najnowszym wzorze recepty.

Jednocześnie rozporządzenie umożliwia wydawanie leków refundowanych na recepty, których pola i ich rozmieszczenie odbiegają od wzoru przedstawionego przez resort. Dopuszczalne jest także zrealizowanie recept papierowych na leki refundowane, które nieznacznie odbiegają wymiarami od tych określonych przez rozporządzenie. W obu powyższych przypadkach trzeba jednak zachować czytelność recepty, która jest kluczowa w ocenie możliwości jej realizacji.

Leki o różnych terminach realizacji na jednej recepcie

Ministerstwo Zdrowia zaleca, aby papierowe recepty na leki o różnych terminach realizacji przepisywać na różnych drukach. Wszystko ze względu na fakt, że nowe rozporządzenie stanowi, że termin realizacji recepty jest determinowany poprzez ten najkrótszy. Przykładowo: wraz z lekami o terminie realizacji 30 dni na jednej recepcie papierowej przepisano antybiotyk, którego termin realizacji wynosi 7 dni. W związku z tym od 1 lipca, jeśli zaistnieje taka sytuacja, całą receptę będzie można zrealizować tylko i wyłącznie w ciągu 7 dni od daty jej wystawienia.

Uprawnienia dodatkowe, a odpłatność za leki

Kolejna zmiana, wynikająca z wprowadzenia nowego rozporządzenia ws. recept, odnosi się do pacjentów mających uprawnienia dodatkowe. Mianowicie na recepcie wystawionej dla pacjenta, na której umieszczono symbol danego uprawnienia dodatkowego, osoba ją realizująca wydaje produkt leczniczy, środek spożywczy specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyrób medyczny zgodnie z odpłatnością wynikającą z nadanego uprawnienia. Zasada ta odnosi się również do sytuacji, w której osoba wystawiająca receptę oznaczyła odpłatność za dany lek „X” lub 100%.

Przepis ten jest dość kontrowersyjny, gdyż osoba wystawiająca receptę na lek poza wskazaniami refundacyjnymi pacjentowi z uprawnieniem dodatkowym w wielu przypadkach nie ma możliwości zaordynowania go pełnopłatnie. Dzieje się tak często w przypadku wystawiania elektronicznych recept, gdyż programy gabinetowe służące do tego celu przypisują danemu pacjentowi uprawnienie dodatkowe niejako odgórnie. Jednocześnie osoba realizująca receptę w niektórych przypadkach, na podstawie przedstawionego dokumentu, może uzupełnić informacje na temat posiadanego przez pacjenta uprawnienia dodatkowego. Czy w takiej sytuacji również należy pacjentowi wydać lek zgodnie z uprawnieniem, czy za właściwą odpłatnością? Niestety, tej kwestii nowe przepisy nie regulują. Wydaje się zasadne, że przepis ten do 30 czerwca br. powinien zostać znowelizowany tak, aby nie wywoływał nieporozumień.

Nowe uprawnienie dodatkowe pacjenta

Rozporządzenie ws. recept z dnia 23 grudnia 2020 r. określa także nowe uprawnienie dodatkowe pacjenta WE. Jest ono nadawane ofiarom represji wojennych i okresu powojennego, u których stwierdzono uszczerbek na zdrowiu na poziomie co najmniej 30%.

Których uprawnień dodatkowych nie można uzupełnić w trakcie realizacji recepty?

Od 1 stycznia 2021 r. została rozszerzona lista uprawnień dodatkowych, których osoba realizująca receptę nie może uzupełnić na podstawie przedstawionego dokumentu. Do dotychczasowych:

  • S – uprawnienie przyznawane osobom powyżej 75. roku życia,
  • C – uprawnienie przyznawane kobietom w ciąży,

dodano także uprawnienie dodatkowe PO (żołnierze), a także nowe uprawnienie WE. Pozostałe uprawnienia osoba realizująca receptę może, tak jak dotychczas, uzupełnić na podstawie stosownego dokumentu, jeśli nie zrobiła tego osoba wystawiająca receptę.

Przypisy / Źródła / Podstawa prawna
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia ws. recept z dnia 23 grudnia 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 2424).
  • Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrażaniem rozwiązań w obszarze e-zdrowia. (Dz. U. z 2019 r., poz. 1590).

Zobacz również

Internetowe Konto Pacjenta (IKP) – korzyść dla pacjenta, lekarza i farmaceuty

Internetowe Konto Pacjenta (IKP) – korzyść dla pacjenta, lekarza i farmaceuty

Internetowe Konto Pacjenta (IPK) to rewolucyjne narzędzie w systemie ochrony zdrowia. Ma bowiem ułatwić pacjentom korzystanie z usług cyfrowych i uporządkować w jednym miejscu informacje medyczne o stanie zdrowia Polaków.

Czytaj więcej

Małoletni w aptece – co farmaceuta musi wiedzieć?

Małoletni w aptece – co farmaceuta musi wiedzieć?

Jednen z instrumentów prawnych, mających ograniczyć ryzyko wydania leku pacjentowi, dla którego nie jest on wskazany, stanowi odmowa wydania leku. Prawo farmaceutyczne przewiduje taką możliwość właśnie w sytuacji, w której farmaceuta poweźmie wątpliwości odnośnie do wieku pacjenta.

Czytaj więcej

Przejdź do

Partnerzy

Reklama