Recepty zawierające ordynację na antybiotyki są dla farmaceutów codziennością, szczególnie teraz, wiosną, kiedy infekcje zbierają największe żniwo. Ta grupa leków bardzo często budzi wiele kontrowersji. Mówi się, że w Polsce pacjenci nadużywają antybiotyków. Z czego może to wynikać? Czy my jako farmaceuci jesteśmy w stanie temu przeciwdziałać?

Na początku warto przypomnieć historię wynalezienia i wprowadzenia na rynek antybiotyków. „To natura wyprodukowała penicylinę, ja ją tylko odkryłem” – te słowa miał wypowiedzieć szkocki lekarz – Alexander Fleming. Przypadek sprawił, że w 1928 r. naukowiec dostrzegł na szalkach Petriego przestrzeń pomiędzy kolonią gronkowca a grzybem Penicillium. Stwierdził, że część bakterii uległa dezintegracji i to wówczas zaczęto intensywne badania, które doprowadziły do odkrycia penicyliny. Mimo przeciwności losu, związanych z okresem międzywojennym, stworzono w ten sposób pierwszy skuteczny, a jednocześnie bezpieczny dla człowieka, antybiotyk. Był to krok milowy w dziedzinie farmakologii i medycyny. Samo słowo „antybiotyk”, czyli „niezdolny do życia” zostało po raz pierwszy użyte w 1942 r. przez naukowca Selmana Waksmana. Pojęcie to do dziś z powodzeniem funkcjonuje i oznacza substancję pochodzenia naturalnego lub syntetycznego, hamującą wzrost i uniemożliwiającą rozmnażanie się różnego rodzaju bakterii. Obecnie nie wyobrażamy sobie leczenia infekcji bakteryjnych inaczej niż za pomocą antybiotyków, które uratowały od śmierci do tej pory wiele milionów osób.

Antybiotykooporność – wyzwanie współczesnej medycyny

Dlaczego obecnie antybiotyki mogą jednak bardziej zaszkodzić niż pomóc? Wraz z upływem czasu oraz sukcesem terapeutycznym tej grupy leków rośnie oporność bakterii na antybiotyki. Od wynalezienia penicyliny i ogromnego sukcesu medycyny dochodzimy aktualnie do momentu, w którym naukowcy wyraźnie mówią, że jeśli świadomość społeczeństwa nie wzrośnie, po 2050 r. bakterie będą zbierać śmiertelne żniwo wśród 10 mln ludzi na świecie. Jest to bardzo dystropijna wersja wydarzeń i – choć nadal trwają intensywne badania nad nowymi rodzajami antybiotyków – edukacja społeczeństwa w tym aspekcie jest istotna. Tym bardziej że w większości przypadków pacjenci zanim trafią do lekarza, przychodzą do apteki.

Jak rozmawiać z pacjentem o antybiotykach?

Spadek skuteczności antybiotyków, zjawisko oporności bakterii i powstanie nowych szczepów bakteryjnych wynikają z różnych przyczyn. Pierwszą z nich jest niepoprawne stosowanie antybiotyków. Z pewnością nieobce są nam sytuacje, w których pacjent prosi o wyjaśnienie, jak prawidłowo sporządzić zawiesinę czy przechowywać ją w lodówce lub pyta, czy może zażyć otwarty preparat antybiotyku, bo: „zostało mi z poprzedniej choroby”. Te wątpliwości, a także inne, nieprzytoczone tu sytuacje powinny nam dać do myślenia, że tych kilka wypowiedzianych przy realizacji recepty na antybiotyk zdań może być niezwykle cennych. Nie tylko przyczynimy się do spadku zjawiska oporności bakterii, lecz także zapewnimy pacjentowi większą skuteczność terapii. Tłumaczmy w bardzo przystępny sposób i na przykładach wyjaśnijmy, dlaczego recepta na antybiotyk w formie doustnej oraz parenteralnej jest ważna siedem dni od daty wystawienia, a nie dłużej jak recepty na inne leki. Niech w nawyk wejdzie nam również informowanie, że należy dokładnie przestrzegać dawkowania, które zaordynował lekarz, dlaczego warto stosować antybiotyki do końca opakowania, nawet jeśli nastąpiła wyraźna poprawa już po kilku dniach stosowania leku.

Dostęp możliwy dla zalogowanych użytkowników serwisu. Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.

Zaloguj Zamów prenumeratę

Zobacz również

Tekst otwarty Tylko on-line nr 81/2020

Obciążenia fiskalne i zatrudnienie w sektorze aptecznym w 2019 roku

Tylko w 2019 r. sieci apteczne zapłaciły łącznie ponad 1,27 mld zł podatków, tj. dwa razy więcej niż apteki indywidualne.

Czytaj więcej
Tekst otwarty Tylko on-line nr 81/2020

Epidemia osłabi i tak słaby sektor

Po rekordowym, ponad 30 proc. wzroście sprzedaży w marcu br., w kwietniu polski rynek apteczny zanotował prawie 7 proc. spadek. Rekordowy marzec nie wpłynął jednak na poprawę sytuacji ekonomicznej aptek, gdyż wiązał się ze znacznym wzrostem kosztów.

Czytaj więcej
Tekst otwarty nr 81/2020

Jak radzić sobie z migreną i uporczywymi bólami głowy?

Migrena to samoistny ból głowy objawiający się napadowo, silny, nawracający i uniemożliwiający normalne funkcjonowanie. U 90% pacjentów pierwszy napad następuje przed 40. rokiem życia. Migrenie może także towarzyszyć aura, którą rozumiemy jako zespół zaburzeń neurologicznych, poprzedzających napad. O migrenie epizodycznej mówimy, gdy dokucza mniej niż 15 dni w miesiącu. Przy częstszych atakch diagnozujemy migrenę przewlekłą.

Czytaj więcej

Przejdź do

Partnerzy

Reklama