Elektroencefalografia, w skrócie EEG, należy do badań wykorzystywanych w diagnozowaniu chorób układu nerwowego. Polega ona na zarejestrowaniu przez elektroencefalogram spontanicznej czynności bioelektrycznej mózgu w pewnym odcinku czasu z użyciem elektrod umieszczanych na skórze głowy. Elektrody odbierają wahania napięcia, które wynikają z prądów jonowych w komórkach neuronalnych.

EEG jest zwykle metodą nieinwazyjną. W nielicznych przypadkach badanie odbywa się poprzez przyłożenie elektrod pomiarowych bezpośrednio do kory mózgowej, co określa się mianem elektrokortykografii.

Elektroencefalografia może być wykonywana w warunkach domowych, ambulatoryjnych lub w ramach pobytu w szpitalu. Zasadnicza metodologia badania jest taka sama we wszystkich przypadkach, natomiast w zależności od stanu zdrowia pacjenta, miejsca, możliwości, praktyki diagnosty mogą występować nieznaczne różnice.

Przebieg badania

Na początku pacjent jest proszony o zrelaksowanie się w wygodnej dla niego pozycji siedzącej bądź leżącej. Następnie przy pomocy specjalnej pasty do skóry głowy zostaje przymocowanych od 16 do 25 elektrod. W użyciu są także czepki zawierające już rozmieszczone elektrody, co zwiększa wygodę badania, eliminując konieczność mocowania osobno każdego punktu pomiarowego. W czasie analizy pacjent powinien być zrelaksowany, pozostawać w bezruchu z zamkniętymi oczami, by ograniczyć odbiór sygnałów z zewnątrz. Czas trwania testu wynosi od 30 minut do 2 godzin. W przypadku, kiedy niezbędna jest dłuższa obserwacja czynności elektrycznej mózgu, pacjent może zostać przyjęty na oddział w celu wykonania zapisu trwającego 24 godziny. Jeśli chory cierpi na zaburzenia snu, badanie jest wykonywane w jego trakcie.

Dla większego komfortu pacjenta nagrywanie może być przerywane, np. w celu zmiany pozycji. Po zarejestrowaniu zapisu w stanie zrelaksowania diagnosta może przetestować badaną osobę, wykorzystując dodatkowe bodźce, np.: fotostymulację jaskrawym migającym światłem lub hiperwentylację. Ma to na celu sprowokowanie aktywności fal mózgowych nieobserwowanej w spoczynku.

 

Wskazania do badania

Elektroencefalografia jest najczęściej stosowana w diagnozowaniu padaczki, co jest związane z występowaniem konkretnych nieprawidłowości w odczycie EEG. Pomaga odróżnić napady padaczkowe od innych zaburzeń, w tym: psychogennych napadów niepadaczkowych (brak charakterystycznych wyładowań elektrycznych w obrazie badania), omdleń czy podkorowych zaburzeń ruchowych. Oprócz epilepsji test ten wykorzystywany jest także do diagnozowania choroby Alzheimera, zaburzeń snu, oceny głębokości znieczulenia, śpiączki, uszkodzeń i śmierci mózgu.

Niekiedy EEG bywa zlecane jako badanie pomocnicze do oceny aktywności mózgu po zatruciach neurotoksynami, a także przy idiopatycznych objawach o podłożu nerwowym: zasłabnięcia, utrata równowagi, zaburzenia widzenia i słuchu, bóle głowy o dużej częstotliwości i nasileniu. Elektroencefalografia była także pierwszą metodą rozpoznania nowotworów, udarów i innych zaburzeń mózgowych. Wraz z pojawieniem się technik obrazowania w wysokiej rozdzielczości, takich jak rezonans magnetyczny (MRI – ang. magnetic resonance imaging) czy tomografia komputerowa (CT – ang. computed tomography), EEG straciło jednak na znaczeniu. Jego niewątpliwą zaletą jest fakt, że należy do jednej z niewielu dostępnych technik mobilnych i umożliwia rozdzielczość czasową w milisekundach, w przeciwieństwie do MRI czy CT. Co więcej, w porównaniu do pozostałych metod sprzęt do EEG jest znacznie tańszy, cichy, pozwala na badanie odpowiedzi na bodźce słuchowe i nie zaostrza klaustrofobii.

Przygotowanie do badania

Samo przygotowanie do EEG nie jest skomplikowane i wymaga jednynie zadbania dosłownie o kilka szczegółów. Przed badaniem należy skonsultować się z lekarzem prowadzącym zlecającym EEG w sprawie przyjmowanych leków, suplementów diety oraz momentu ich ewentualnego odstawienia, tak aby nie miały wpływu na wynik testu. W dniu poprzedzającym badanie należy unikać żywności i napojów zawierających kofeinę. Na noc przed EEG pacjent powinien umyć włosy, unikać stosowania odżywek, a także wszelkiego rodzaju kosmetyków do pielęgnacji typu lakier czy żel. Posiłki przyjmuje się bez zmian, ponieważ badanie nie musi być wykonywane na czczo, wręcz przeciwnie, niska glikemia może wpływać na wyniki.

W szczególnych przypadkach, zwłaszcza jeśli test będzie wykonywany w trakcie snu, pacjent może zostać poproszony, by w noc poprzedzającą badanie przespał nie więcej niż 4–5 godzin. Wszelkie inne indywidualne zalecenia lekarskie związane z wykonaniem EEG mogą wynikać ze stanu zdrowia pacjenta.

Badanie jest wykorzystywane od wielu lat i jest w pełni bezpieczne, nie występują efekty uboczne. U osób z epilepsją może dojść do napadu drgawkowego spowodowanego przez wspomniany bodziec prowokacyjny. Zjawisko to nie jest jednak rozpatrywane przez personel medyczny w kategorii komplikacji, ponieważ napad podczas elektroencefalografii może znacznie pomóc w diagnostyce, a pacjent przez cały czas pozostaje pod profesjonalną opieką.

Po zakończeniu testu elektrody zostają usunięte, a pasta elektrodowa zmywana ciepłą wodą. Jeśli test został przeprowadzony pod wpływem środków uspokajających, niezbędny jest dodatkowy odpoczynek. W miejscach styku elektrod ze skórą mogą wystąpić krótkotrwałe podrażnienia. Wszelkich dodatkowych instrukcji po badaniu, dotyczących między innymi powrotu do stosowanych leków, udziela pacjentowi lekarz prowadzący.

Wyniki badania

Zapis elektroencefalografu jest analizowany przez specjalistę, który zwraca szczególną uwagę na częstotliwość oraz amplitudę fal mózgowych. W klasycznym obrazie EEG można wyróżnić kilka charakterystycznych rodzajów fal:

  • fale α (alfa) są rejestrowane w stanie zrelaksowania z zamkniętymi oczami, a ich patologiczny zapis występuje w stanie śpiączki,
  • fale β (beta) obejmują zakres charakterystyczny dla wzmożonej czujności, skupienia czy lęku. Stosowanie leków z grupy benzodiazepin zmienia parametry fal beta,
  • fale γ (gamma) są obecne podczas percepcji co najmniej dwuzmysłowej, a także przy procesach zapamiętywania,
  • fale δ (delta) występują u niemowląt oraz dorosłych podczas snu wolnofalowego (NREM) i mają nieprawidłowy obraz między innymi w zmianach podkorowych czy wodogłowiu metabolicznym,
  • fale θ (theta) z kolei są rejestrowane w bezczynności i senności u dorosłych i młodzieży.

EEG może dostarczyć dowodów na leżące u podstaw wielu chorób dysfunkcje mózgowe rozproszone lub ogniskowe. Ogniskowe zmiany kory mózgowej mogą mieć różne przyczyny, m.in. przemijające lub trwałe niedokrwienie wynikające z udaru, krwotoku mózgu, nowotworów, a także ogniskowe infekcje bakteryjne lub wirusowe mózgu. Rozproszone dysfunkcje fal mózgu również nie mają specyficznych źródeł. Ich etiologia może być wieloczynnikowa a do głównych przyczyn je wywołujących zalicza się wpływ uspokajających leków działających ośrodkowo, zaburzenia neurodegeneracyjne czy choroby zakaźne OUN, takie jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

W przypadku śpiączki występuje charakterystyczny wzorzec, tj. brak zmienności i względny (lub bezwzględny) brak reaktywności. Jednak wszelkie prognozy w przypadku śpiączki nie powinny opierać się wyłącznie na EEG, ponieważ wyniki muszą być zintegrowane z kontekstem klinicznym i innymi testami pomocniczymi, takimi jak neuroobrazowanie.

EEG jest wykorzystywane podczas zabiegów chirurgicznych w celu śledzenia głębokości znieczulenia i jest szczególnie przydatne podczas operacji naczyniowo-nerwowych, w których występuje ryzyko zakrzepicy z zatorami, a także występowania utajonego niedokrwienia naczyń mózgowych.

Głównym wskazaniem wykonania EEG, poza wspomnianymi powyżej, jest diagnostyka pacjentów z rozpoznanymi napadami drgawkowymi. Badanie to umożliwia różnicowanie typu napadu i epilepsji celem odpowiedniego ukierunkowania terapii, a także diagnozowanie nieznanych schorzeń napadowych, w których występują drgawki.


Podsumowanie

Elektroencefalografia, mimo że wydaje się metodą, która wobec nowoczesnych technik obrazowania powinna usuwać się w cień, ze względu na swoje liczne zalety, bezpieczeństwo, wysoką tolerancję przez pacjentów czy możliwość wykonania w domu badanego, wciąż pozostaje w pewnych przypadkach niezastąpiona. Jako farmaceuci możemy spotkać się z pacjentem spodziewającym się tego badania, warto więc wiedzieć, jakich informacji udzielić, żeby był należycie przygotowany i do samego testu podszedł bez zbędnego stresu.

Footnotes / Bibliography / Legal basis

Bibliografia

  • E.K.S. Louis, L.C. Frey, Electroencephalography. An Introductory Text and Atlas of Normal and Abnormal Findings in Adults, Children, and Infants, „American Epilepsy Society” 2016, s. 4–14.
  • R. Kennett, Modern electroencephalography, „Journal of Neurology” 2012, nr 259(4), s. 783–789.
  • C.D. Binnie, P.F. Prior, Electroencephalography, „Journal of Neurology, Neurosurgery, and Psychiatry” 2011, nr 57, s. 1308–19.
  • K. Rama, K. Maganti, P. Rutecki, EEG and Epilepsy Monitoring, {w:} Continuum, 2013, t. 19 (3 Epilepsy), s. 598–622.

Also check

Open access On-line only no. 76/2019

Kongres Opieka Farmaceutyczna od zaraz: Leki i choroby wieku podeszłego [15 grudnia 2019]

100% wiedzy merytorycznej i case study oparte na najczęstszych problemach pacjentów w polskich aptekach

Read more
Open access On-line only no. 76/2019

Efektywność 4.0, czyli spotkanie branży Pharma już 15 i 16 października

www.pharmaplanet.pl.png

Pierwsza edycja Forum Pharma 360° PLanet to odpowiedź na wyzwanie poprawy efektywności w najważniejszych dziś obszarach branży farmaceutycznej. Ponad siedemdziesięciu prelegentów wyznaczy kierunek rozwoju sektora. 

Read more

Euceryna - ważny filar receptury aptecznej

bika_76_54.jpg

Euceryna stanowi podstawę większości maści robionych w aptece. Odpowiedni dobór jej rodzaju zdecydowanie ułatwia wykonywanie oraz poprawia trwałość leków recepturowych.

Read more

Current issue

Go to

Partners

Advertisement