Od początku transformacji ustrojowej rynek apteczny w Polsce niewiele się zmienił. Oprócz dużego wzrostu liczby aptek rola farmaceuty została zdegradowana do sprzedawcy leków i urzędnika weryfikującego prawidłowość wypełnienia recepty. Liczy się sprzedaż jak największej liczby preparatów, natomiast zdrowie pacjenta to sprawa wtórna. Celem artykułu jest zainspirowanie farmaceutów do wykorzystania swojej wiedzy we wdrażaniu programów zdrowotnych w aptekach, w których pracują.

Ministerstwo Zdrowia pracuje nad ustawą o podstawowej opiece zdrowotnej (POZ) spinającą wszystkie podmioty medyczne. Jej zadaniem jest usprawnienie skoordynowanej opieki nad pacjentem oraz rozwinięcie profilaktyki zdrowotnej. Do tej pory w systemie opieki zdrowotnej nie było zintegrowanego systemu przekazywania informacji między lekarzem rodzinnym a specjalistami i szpitalami. Niestety projekt nie uwzględnia farmaceuty i apteki, z której pacjent najczęściej korzysta.

W ustawie określono założenia modelu podstawowej opieki zdrowotnej. Fundamentem POZ ma być medycyna rodzinna. W założeniach każda osoba mieszkająca w Polsce powinna być przypisana do samodzielnie wybranego lekarza rodzinnego, pielęgniarki rodzinnej, a kobiety w okresie prokreacji dodatkowo do położnej rodzinnej.

W planach ministerstwa jest zapewnienie takiej opieki przez POZ, żeby pacjent jak najdłużej pozostawał w zdrowiu i był zabezpieczony w przypadku zaistnienia problemów zdrowotnych na poziomie podstawowej opieki zdrowotnej, z zapewnieniem stosownych badań diagnostycznych i konsultacji specjalistycznych. Projekt zakłada, że na poziomie podstawowej opieki zdrowotnej podejmowane będą decyzje o konsultacjach specjalistycznych i terminach ich realizacji. Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej ma być odpowiedzialny za procedurę terapeutyczną pacjenta1.

Jeśli w projekcie przewidziano usługi i współpracę położnej, pielęgniarki oraz zespołu specjalistów, to rolą farmaceuty powinno być kontrolowanie procesu farmakologicznego oraz edukowanie w zakresie zdrowego stylu życia. Procedura mogłaby uwzględnić poradnictwo farmaceutyczne bezpośrednio w gabinetach lekarskich, ale taki system nie wychwyci patologii związanej z przedawkowaniem, polipragmazją (zatruciem) czy wynikającą z niej interakcją. Dlatego w Europie oraz poza nią wprowadza się system wirtualnego konta osobistego dla pacjentów uwzględniający usługi medyczne (POZ, specjalistyczne, szpitalne, laboratoryjne i farmaceutyczne). Efektywność koordynowanej opieki zdrowotnej będzie niewielka, jeśli lekarz nie do końca będzie wiedział, co zażywa codziennie jego pacjent i jakie są wyniki badań laboratoryjnych.

Przykład

Wakacje, upał, pacjentka przebywająca na wakacjach w dużym mieście uzdrowiskowym udała się po pomoc do ginekologa z powodu nasilającej się miesiączki, trwającej od 30 dni. Lekarka, widząc bladą, wychudzoną 19-latkę, przepisała silne leki hormonalne i żelazo. Zaniepokojeni rodzice podjęli decyzję, że przed zażyciem żelaza sprawdzą jego poziom, a przy okazji też hemoglobinę. Dziewczyna zaraz po wizycie wykupiła w aptece 3 opakowania żelaza i 3 opakowania leków hormonalnych. Wyniki badań, które otrzymała po południu tego samego dnia, wskazały, że poziom żelaza jest wysoki, a anemii nie ma. Po dwóch dniach rodzice wrócili do apteki, gdyż córka cierpiała na silny ból głowy.

Powyższy przykład dowodzi, że skoordynowana opieka zdrowotna musi obejmować również kontrolę procesu konsumpcji leków, którą mogą przeprowadzać farmaceuci. Zwiększone nakłady na refundację w 2017 r. świadczą o wzroście nakładów na ochronę zdrowia i możliwości wdrożenia opieki farmaceutycznej finansowanej przez NFZ.

Zwiększenie wydatków na refundację leków z jednej strony może przyczynić się do wzrostu dostępności farmakologii (leczenia i odciążenia pacjentów od wysokich wydatków na leki, w tym chorób rzadkich), ale też może pogłębić zjawisko polipragmazji oraz powiększyć nieracjonalne zakupy leków (kupione i odłożone w apteczce domowej). Skalę zjawiska należałoby zbadać. Z drugiej strony może to zapewnić wzrost obrotów apteki. Może też być przyczynkiem do wdrożenia programu zdrowotnego, który zapewni pozytywny wizerunek placówki. Programu zdrowotnego do realizacji w aptece nie trzeba wymyślać od zera, można bazować na programach inicjowanych przez Ministerstwo Zdrowia.

Pozostałe 52% artykułu dostępne jest dla zalogowanych użytkowników serwisu.

Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.

Zaloguj Zamów prenumeratę Kup dostęp do artykułu

Zobacz również

Tekst otwarty Tylko on-line nr 83/2020

Czy możliwa jest produkcja bezpiecznych leków przez automaty?

Na przestrzeni ostatnich dekad produkcja leków zmieniła się nie do poznania. To, co kiedyś wymagało obecności człowieka, dziś bardzo często nadzorowane jest przez systemy. W dobie cyfryzacji nasze zaufanie do rozwiązań informatycznych rośnie, jednak czy możemy tak bezkrytycznie oddać sterowanie procesami farmaceutycznymi w ręce automatyki? Przecież systemy komputerowe tworzone są przez ludzi i mogą zawierać także błędy, które ważą na poprawności działania. Konieczne jest więc zapewnienie najwyższej jakości i wprowadzenie zabezpieczeń, które pozwolą szybko zidentyfikować potencjalne problemy i uchronić pacjentów przed niepożądanymi działaniami wadliwych produktów leczniczych.

Czytaj więcej

Siarka w recepturze aptecznej

BIKA_83_37.jpg

Znana od lat i szeroko wykorzystywana w przemyśle siarka jest pierwiastkiem, który ma także szereg właściwości leczniczych. Stąd bierze się jej wieloletnie zastosowanie w medycynie oraz farmacji jako składnik leków recepturowych.

Czytaj więcej

Nocne czuwanie w aptece

BIKA_83_34.jpg

Przepisy zawarte w ust. 1 i ust. 2 art. 94 ustawy Prawo farmaceutyczne regulują kwestie sprawowania przez apteki obowiązku pełnienia dyżurów. Zgodnie z tym zapisem rozkład pracy aptek na danym terenie określa w drodze uchwały właściwa rada powiatu po zasięgnięciu opinii prezydentów miast, burmistrzów czy wójtów, a także samorządu aptekarskiego. Istotne jest to, że rozkład pracy aptek powinien zostać dostosowany do potrzeb ludności na danym terenie również w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy.

Czytaj więcej

Przejdź do

Partnerzy

Reklama