Płynne postaci leku stanowią sporą część leków recepturowych sporządzanych w aptece. Roztwory, krople czy mikstury, choć z pozoru nieskomplikowane, mogą niekiedy nastręczać trudności, zwłaszcza gdy osoba wykonująca lek nie dysponuje dostateczną wiedzą na temat stosowanych rozpuszczalników i ich właściwości.

Płynne postaci leku stosowane w lecznictwie mają swoje niekwestionowane zalety. Z perspektywy apteki i osoby je sporządzającej na ich korzyść przemawiają łatwość i krótki czas wykonywania oraz relatywnie niskie koszty sporządzania. W przeciwieństwie do maści czy czopków roztwory nie wymagają – na przykład – drogich sprzętów. Często wystarczy kilka zlewek, lejek z sączkiem oraz szklana bagietka, by w kilka minut sporządzić potrzebny lek.

W procesie sporządzania leku płynnego kluczowym etapem jest dobór odpowiedniego rozpuszczalnika – od tego bowiem zależy końcowy efekt. W recepturze dysponujemy kilkoma rozpuszczalnikami, wśród których warto wymienić wodę, etanol, glicerol, oleje oraz rzadziej stosowane alkohol izopropylowy, glikol propylenowy i makrogole.

Woda

Woda jest podstawowym rozpuszczalnikiem stosowanym we współczesnej recepturze. Jeżeli na recepcie nie podano rodzaju rozpuszczalnika, określenie solutio (roztwór) oznacza zawsze roztwór wodny (solutio aquosa). Farmakopea X zawiera monografie różnych rodzajów wód, w których znajdziemy wymagania oraz postaci leku, do sporządzania których mogą być wykorzystane.

Woda oczyszczona (Aqua purificata)

Wodę oczyszczoną wykorzystuje się do sporządzania leków, które jednocześnie nie muszą być jałowe i apirogenne. Występuje najczęściej jako woda oczyszczona produkcyjna, którą otrzymuje się poprzez destylację, odwróconą osmozę lub wymianę jonową. Tak powstałą wodę rozdozowuje się do pojemników i przechowuje w warunkach zapewniających czystość mikrobiologiczną.

Woda wysoko oczyszczona (Aqua valde purificata)

Stosuje się ją najczęściej w czasie sporządzania produktów leczniczych, które z jednej strony wymagają użycia wody o wysokiej jakości biologicznej, ale z drugiej – do ich wykonania nie jest niezbędna jeszcze woda do wstrzykiwań. Wodę wysoko oczyszczoną otrzymuje się najczęściej na drodze podwójnej odwróconej osmozy, dejonizacji i ultrafiltracji.

Woda do wstrzykiwań (Aqua ad iniectabilia)

Wodę do wstrzykiwań, jak sama nazwa wskazuje, wykorzystuje się do sporządzania leków lub do rozcieńczania już gotowych leków podawanych tą drogą. Wodę do wstrzykiwań produkcyjną otrzymuje się w efekcie destylacji wody pitnej. Pierwszą porcję destylatu należy bezwzględnie odrzucić. Gdy tak otrzymaną wodę rozdozuje się do pojemników i podda termicznemu wyjaławianiu, mówimy o wodzie do wstrzykiwań wyjałowionej.

Woda do receptury aptecznej (Aqua pro usu officinale)

Woda do receptury aptecznej jest wodą, którą najczęściej znajdziemy w izbie recepturowej większości polskich aptek. Można ją sporządzać bezpośrednio w aptece (woda do receptury aptecznej do bezpośredniego użycia) lub nabywać w hurtowni farmaceutycznej w gotowych pojemnikach. Nadaje się do sporządzania leków niejałowych, leków podawanych pozajelitowo, które należy poddać wyjaławianiu, oraz leków ocznych.

Zgodnie z Farmakopeą Polską X jakość wody wytwarzanej w aptece powinna być poddawana kontroli, której częstotliwość zależna jest od objętości wody wytwarzanej przez destylator:

  •  do 25 l dziennie – nie rzadziej niż co 90 dni,
  •  od 25 do 150 l dziennie – nie rzadziej niż co 30 dni,
  • ponad 150 l dziennie – zgodnie z zasadami Dobrej Praktyki Wytwarzania.

Rzadziej stosowanymi rozpuszczalnikami wodnymi w recepturze są woda do przygotowywania wyciągów (Aqua ad extracta preparanda) oraz woda do rozcieńczania koncentratów do hemodializy (Aqua ad dilutionem solutionum concentratum ad haemodialysis).

 

Dostęp możliwy dla zalogowanych użytkowników serwisu. Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.

Zaloguj Zamów prenumeratę

Zobacz również

Tekst otwarty Tylko on-line nr 81/2020

Epidemia osłabi i tak słaby sektor

Po rekordowym, ponad 30 proc. wzroście sprzedaży w marcu br., w kwietniu polski rynek apteczny zanotował prawie 7 proc. spadek. Rekordowy marzec nie wpłynął jednak na poprawę sytuacji ekonomicznej aptek, gdyż wiązał się ze znacznym wzrostem kosztów.

Czytaj więcej
Tekst otwarty nr 81/2020

Jak radzić sobie z migreną i uporczywymi bólami głowy?

Migrena to samoistny ból głowy objawiający się napadowo, silny, nawracający i uniemożliwiający normalne funkcjonowanie. U 90% pacjentów pierwszy napad następuje przed 40. rokiem życia. Migrenie może także towarzyszyć aura, którą rozumiemy jako zespół zaburzeń neurologicznych, poprzedzających napad. O migrenie epizodycznej mówimy, gdy dokucza mniej niż 15 dni w miesiącu. Przy częstszych atakch diagnozujemy migrenę przewlekłą.

Czytaj więcej

Antybiotykoterapia a infekcje wirusowe – jak edukować pacjentów?

BIKA_81_52.jpg

Recepty zawierające ordynację na antybiotyki są dla farmaceutów codziennością, szczególnie teraz, wiosną, kiedy infekcje zbierają największe żniwo. Ta grupa leków bardzo często budzi wiele kontrowersji. Mówi się, że w Polsce pacjenci nadużywają antybiotyków. Z czego może to wynikać? Czy my jako farmaceuci jesteśmy w stanie temu przeciwdziałać?

Czytaj więcej

Przejdź do

Partnerzy

Reklama