Płynne postaci leku stanowią sporą część leków recepturowych sporządzanych w aptece. Roztwory, krople czy mikstury, choć z pozoru nieskomplikowane, mogą niekiedy nastręczać trudności, zwłaszcza gdy osoba wykonująca lek nie dysponuje dostateczną wiedzą na temat stosowanych rozpuszczalników i ich właściwości.

Płynne postaci leku stosowane w lecznictwie mają swoje niekwestionowane zalety. Z perspektywy apteki i osoby je sporządzającej na ich korzyść przemawiają łatwość i krótki czas wykonywania oraz relatywnie niskie koszty sporządzania. W przeciwieństwie do maści czy czopków roztwory nie wymagają – na przykład – drogich sprzętów. Często wystarczy kilka zlewek, lejek z sączkiem oraz szklana bagietka, by w kilka minut sporządzić potrzebny lek.

W procesie sporządzania leku płynnego kluczowym etapem jest dobór odpowiedniego rozpuszczalnika – od tego bowiem zależy końcowy efekt. W recepturze dysponujemy kilkoma rozpuszczalnikami, wśród których warto wymienić wodę, etanol, glicerol, oleje oraz rzadziej stosowane alkohol izopropylowy, glikol propylenowy i makrogole.

Woda

Woda jest podstawowym rozpuszczalnikiem stosowanym we współczesnej recepturze. Jeżeli na recepcie nie podano rodzaju rozpuszczalnika, określenie solutio (roztwór) oznacza zawsze roztwór wodny (solutio aquosa). Farmakopea X zawiera monografie różnych rodzajów wód, w których znajdziemy wymagania oraz postaci leku, do sporządzania których mogą być wykorzystane.

Woda oczyszczona (Aqua purificata)

Wodę oczyszczoną wykorzystuje się do sporządzania leków, które jednocześnie nie muszą być jałowe i apirogenne. Występuje najczęściej jako woda oczyszczona produkcyjna, którą otrzymuje się poprzez destylację, odwróconą osmozę lub wymianę jonową. Tak powstałą wodę rozdozowuje się do pojemników i przechowuje w warunkach zapewniających czystość mikrobiologiczną.

Woda wysoko oczyszczona (Aqua valde purificata)

Stosuje się ją najczęściej w czasie sporządzania produktów leczniczych, które z jednej strony wymagają użycia wody o wysokiej jakości biologicznej, ale z drugiej – do ich wykonania nie jest niezbędna jeszcze woda do wstrzykiwań. Wodę wysoko oczyszczoną otrzymuje się najczęściej na drodze podwójnej odwróconej osmozy, dejonizacji i ultrafiltracji.

Woda do wstrzykiwań (Aqua ad iniectabilia)

Wodę do wstrzykiwań, jak sama nazwa wskazuje, wykorzystuje się do sporządzania leków lub do rozcieńczania już gotowych leków podawanych tą drogą. Wodę do wstrzykiwań produkcyjną otrzymuje się w efekcie destylacji wody pitnej. Pierwszą porcję destylatu należy bezwzględnie odrzucić. Gdy tak otrzymaną wodę rozdozuje się do pojemników i podda termicznemu wyjaławianiu, mówimy o wodzie do wstrzykiwań wyjałowionej.

Woda do receptury aptecznej (Aqua pro usu officinale)

Woda do receptury aptecznej jest wodą, którą najczęściej znajdziemy w izbie recepturowej większości polskich aptek. Można ją sporządzać bezpośrednio w aptece (woda do receptury aptecznej do bezpośredniego użycia) lub nabywać w hurtowni farmaceutycznej w gotowych pojemnikach. Nadaje się do sporządzania leków niejałowych, leków podawanych pozajelitowo, które należy poddać wyjaławianiu, oraz leków ocznych.

Zgodnie z Farmakopeą Polską X jakość wody wytwarzanej w aptece powinna być poddawana kontroli, której częstotliwość zależna jest od objętości wody wytwarzanej przez destylator:

  •  do 25 l dziennie – nie rzadziej niż co 90 dni,
  •  od 25 do 150 l dziennie – nie rzadziej niż co 30 dni,
  • ponad 150 l dziennie – zgodnie z zasadami Dobrej Praktyki Wytwarzania.

Rzadziej stosowanymi rozpuszczalnikami wodnymi w recepturze są woda do przygotowywania wyciągów (Aqua ad extracta preparanda) oraz woda do rozcieńczania koncentratów do hemodializy (Aqua ad dilutionem solutionum concentratum ad haemodialysis).

 

Dostęp możliwy dla zalogowanych użytkowników serwisu. Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.

Zaloguj Zamów prenumeratę

Zobacz również

Homeopathy: definition, working and effectiveness

BIKA_77_56.jpg

Enthusiasts can call homeopathy a treatment, skeptics – illussion of a treatment, which acts like placebo. But still, this is complementary or alternative medicine (CAM), which is different from Western medicine.

Czytaj więcej

Szkolenie wewnętrzne pracowników

BIKA_77_29.jpg

Szkolenia są nieodłącznym elementem pracy zawodowej personelu fachowego aptek. Dostępne są w różnym formacie – jako kursy bezpośrednie, online czy też wewnętrzne, prowadzone przez kierownika apteki lub inną osobę wyznaczoną przez pracodawcę. Aptekarze podlegają ustawowemu obowiązkowi kształcenia ustawicznego, a w kolejnych okresach szkoleniowych zdobywają punkty. Zakończone, potwierdzone przez właściwą izbę aptekarską okresy rozliczeniowe są dodatkowym atutem w staraniu się o stanowisko kierownika apteki.

Czytaj więcej
Tekst otwarty Tylko on-line nr 76/2019

Kongres Opieka Farmaceutyczna od zaraz: Leki i choroby wieku podeszłego [15 grudnia 2019]

100% wiedzy merytorycznej i case study oparte na najczęstszych problemach pacjentów w polskich aptekach

Czytaj więcej

Numer bieżący

Przejdź do

Partnerzy

Reklama